C. Lalchhanhima
Cung Khazing arairawhpaw a cang taico maning le cai
kha tlungthai lytah ungsala tlawngmaw maning kha khungkhang thaipaw cangsala ta
tah saduthawh hmai my na sala cangthai kha tlung be. Ka hming hnipaw taco ka lungthing he caizung vi paw
hratah vi ka, ka tharui vytei zong he a cechung thlupaw hratah a tua thlu. A
pui talypaw co rei hrang hnui bei ne, A pui tu thlang e!! Phe cakang nâpaw tah
thawzang hnui kha bei neh. A ty nâpawtah ka leithlaw a tla khy bingbi tei beh.
Ka lei thli â zethlu tha. Chungkhe le Vesaw huikawng tah bia aa paching heka
chai nacang hni kha bei ne. A puitu thlang!! Y sangtah y sangpaipaw zong ung
tlung be. A vai ming nehka a sangtlung,
A lui lang ming neh ka alawngnah a ung
na teipaw vytei zong kha pacang rungnah mehtui a lainapaw su a cang my ca. Caw
pawtah ka o piakhy kha tlung be. A ma tu
thlang e!!
Pacang
ningtah bai letah lungchianah mehtui a laipaw he ze ning cai letah maw a ki tu
a??
Raangting suting
letei a ungpaw cung pavaw sahlo
zong tah aa bu letah tui va thla he ka. Ming vytei nge a chiasatu
le meh alaw ngeteipaw Aivy, Ciaci zong aa pa a pa my ca. Raangpahri su thaikheh
leh zongtah thingthuipaw a thuipaw Vawngvu, Make,
Zara sahlo vytei zong tah hming
na lang aa va pange longmang my ca hra. Mahraco cai apahia leimei ningtah
tuivaw sahlo duitei sai cawh ki vy nalang a va pange vy lai hra. Taico, tlang le phawng thaikheh
a pange ngeteipaw sihnaw, raanghnaw vytei zong
cawh aa va ro longmang my ca he. Ze
na vaitah maw thaikheh aa lici aa ka chua leimei ningtah, thaikheh duisai aa
cai a ling longmang e? Ze hringpaw cang be. Cangvang ning a vachupaw tahco
hmukhypawtah hming a va pananing longmang na vai a cang.
Ly le buichung aa tuapaw vytei zong
tah ma cai le ning a vachupaw cawh a paling ngetei hmai zongtah a lawng ngetei
he ka, aa ly le buichung zong a va ro patho longmang my ca. Sawkhapaw pang aa hrawngpaw sahlo zongtah sawkha
kungthah acang na bangtua tah aa rai cawh thawthonah khatah hre longmang he ka.
Taico, khazaw a cunah a pazo leimeipaw zongtah maale khuachung piasai tah
acunah chaw vypaw a ungnahpaw lang le
khawpui vy lang a pa nge longmang my ca hra. Thingtlang letah a cinglaipaw le a
ungpaw kaa caitah a dang ka re re vy
longmang my ca. Taico, kama ceinging zong no le paw hrechua ciapaw hmang
pawtah khazaw thainah leh singnah hui hra a pawtah lungthing ka hmang patho my
ca hra.
Ning a vachu ka zehmai tua lytah ing
letah Computer Games a khei na cungtah cai hmang neh ka. Zailang ningtla nâpaw
sungkhai chang khang a cang ningtah ingthui khahmang taitah cangvang raino a
sangpaw le pabuabatu hnuily tah Cawngkaru le Tupui Kily a nge ngetei pawtah a
sangpaw taco ka lungthing letah bia hlupui va rei ka, ngechianah papei ka,
hninglang cai kunghning (2) le tahpaw a va sei ciapaw vytei za papacang sa ka.
Macangkaw leh cawh ka room letah computer on ciatah ka chiathlangpaw cawh za
hmei longmang neh ka, Zyphe hlaw Folder
ka za hawng cangkaw teileh Pupaw M.H.
Thamang(L) hlaw a phiapaw “Khazaw
he a nawng kha be” tahpaw T.
Laisui (Zyphe Idol-2011) tei a sapaw
cawh papia na cungtah ingthui khahmang lang hmesai neh ka, A caikhenah letah,
“Tlang padang taitah raang zaw za sai laine,
Khazaw lehei kama lawng teitah;
Lungdu
kha a chai paw he a za satu,
Kama ka caitah co khazaw he a nawng kha be.”
A
caneinah a sahlai tei letah co, Cawngsaw y sangpaw hratah ka thuipaw ky a lo na cawtah
hlaw ka papiapaw cawh chaicawng neh ka, ka nawthlia bo cawh ze canglytah khua a va mui nong
navaitah le a vazing patho na cawtah Thlaithlaw pavaw tah ‘A zing myca’ tahpaw a
vesaw pavaw vytei thuisanah pawtah le
hnisanah pawtah a sangpaw le Mui raino a
sangpaw a cang tahpaw ka hnipase cang kaw teileh hlaw cawh papia kaw neh ka,
Acaneinah:
“Hninglang
Lungdu bia kaa reipaw khae,
Ka rawh sialia tah vang a zasa
tu thlang ;
Kama ka caitah co khazaw he
nawng kha be.”
Acaihningnah:
Cangvang raino zawng a Lungdu khatah,
Tlangpadang taitah sanghrui lai he;
Kama duisai maw khazaw ungru
raang le,
Kama lawngtei tah ka za vevi lai a.
Acaithungnah:
Cung
Khazingno sanghme ma hruily taico,
Ze ka zata bo maw vy Lungdu aw;
Alui cung caw kaaning lawng
za cang beipae,
Khazaw caw aphung se a zacang Lungdu.
Zai a vachu ka, Thlawpaw punglung
(Fullmoon) zai a cang na cawtah vesaw huikawng thaikheh sahlo cawh aa lungduno
ing lang pange pawtah aa sei leimei ningtah he thaikheh duitei cawh kali kali
ta tah khungthing letah Thawpaw a punglungpaw a lawng na cungtah Robin M.H. Lalthanmawia (Zyphe Idol-2009) tei a
phiapaw le a sapaw “ Lungdu
nama lypaw hei co” tahpaw hlaw,
“Cung thlawpaw le Duivaw Esi a za khai
cangtah co,
Ngechianah he paithai bei se, Lungdu;
Hnaw pa pangang khytu rai ung bei he,
ningnai,
Lungdu nama lypaw hei co.”
Nawthlia
na cungtah a lang he ka, ka lungthing
letah ka vesaw sahlo he kheh ‘hnawpa
ngang khytu aa hnuilypaw longtei aa cangthlang tlung hrapawtah he ze navaitah maw aa hnui(lawng)khy thlang he e?’
tahpaw a va nae ka. Sungkheh ungka chainah nawngphing hratah ka lungthing letah
‘ na vesaw sahlo a ngechianah cawh tai ing ru tu be, aa pachia a co he aa
lungdu khatah aa hmui aa hmukhy kaw thlang he.
Nama duitei sai cawh hringchung letah hmu a pachiala hmukhy khaw bei ce’
ta tah bia a vanae ka, ka lungthing cawh tui hratah a naithlu my ca.
Lyhme
pavaw zong a lungdu khatah a nawng ngetei tah a cinglaipaw hratah ingthui
khahmang langtah ‘fiakfairaw, fiakfairaw’
ta tah a ka sang leimei thlangpaw
le vesaw huikawng sahlo kali kali ta tah
a nawng ngetei tah cai aa hmang leimei ningtah kama duisai ka lungduno khatah
hninglang tei bia kaa za reipaw za rawh na cungtah phepali a hnuipaw(lakhing)
cung letah apalehpathei tah cai ka hmang. Cung Khazingno sanghme hruilypaw he
ze na vaitah maw kaa tawng he pe e? Kaa pakawng thai he pe e?? ta tah lungthing
mehtui tlanah cungtah rawhnah ka hmang my ca. Vy, ka lungduno aw!! ka cavang tu
thlang e ta tah ka palehpathei ningtah ka Lahia cawh ka kia tah ka hrekhy neh
ka a pacingpai ngetei my ca. Khua a so tlung be ze navaita maw a pacing thlang
e?? Ka lungduno, ka sailyno caitah ka hlaikhypaw ka mehtui a cang tahpaw ka
hnipase taico suimehlang ming neh ka mawng dakheh(1) a ring tha. I hning a
pachia neh ka, i hning thai hlui lytah ka pasing vy ti ma leimei thlang.
Ka rawhnah le ka
pacangnah cawh zyki vedai a tlungpaw hra
co sei vy longmang kaw hui ka, C.H. Pawsang, Enah tei hlaw a phiapaw “Cung pavaw hratah” tah paw cawh ka lungthing letah a va nae kaw
hui. A hlaw bia cawh ka mobile letah a ungthlang na vaitah ming pahraw neh ka,
lungchung ngechianah cungtah le hmo pacu pacenah cungtah ka sa longmang my ca,
Acaikhenah:
“Kacung pavaw hratah zy thai ta ung se,
Tlawngleh nakhia na su tei khe;
Lunglawngtah bia reihrui ung khy tua se,
Kha tlua
ta maw ka lawng tu hui a.
A canaenah:
“Vy, cai le ning tle thai ung se,
Hninglang daiti za tle tei ne;
A
ca kavai a sang dang caw,
Lawngnah
pangpa maw ka thlia sua rua i,
Vy lungduno.
A caihningnah:
“Tlangting vawting pangpa zawng tah pa
he,,
Aivy Ciaci zawngtah pa hrui heka;
Nama
le kama duisai pahrui ung khy ly,
Vy
kha cai lungrei thui ka ing rua a.”
A caihningnah ka sakhypaw leh a canaenah lang ka ka
naekaw paw cawh ka hnadi le mehthli khatah ka chi thlang my ca. Vy, cai le ning
tle thaipaw cangtlung bei ce. A ca ka vai a ka sang dang ca dia maw!!! A caithungnah hmai sa khy kha bei neh. Mobile
cawh ming neh ka, ka mehkho a ciakara thlu tha. Ca a ciapaw hmu pase khy kha
bei neh. Lungduno vang tah cai ka hmang thlang my ca !! Tlawngleh nakhianah su
lekhei kawngpacangnah bia reihrui kaw tua pasala, zekhang tah maw ka lung a
lawngtu a!! Lungdu ka lungthing he za ming tua, nama na vaitah a thialai leimei
hi!! ta tah bai letei mehtui kâ ka hru leimei ningtah, kaa Aa ing
taitah kaa Aa khawngpaw cawh “ti ta i' i" ta
tah a khawng ka, khua a duidai hmang my ca. Sungkhe ka meh za pasing nehka
khuasy lytei letah ka inghme di dawng lang taitah nyhe sahlo
tah “exercise no-1, exercise no-1” ta tah aa y sangpaw tahco
a pa pahrakaw hmai tha.
Mingtua!! Khua
avavang ka mawng khua avadui ningtei, Vawvawteitei sahlo vytei tah a lawngtah
hlaw sa he ka. Ning a vanai ka a va zingpaw cawh zai tei a piateipaw zuting rai
le raangsaw vytei zawngtah lungtlang ngetei tah cai aa hmang tei. Khazaw a
pahia longmangpaw lehei a lawngnah o cawh khaipahle tei ka, kama ka khazaw
bawpaw duisai cawnah saikaw ta a cang my ca. Mâ su le hminghmaw letei ka
lungchianah mehthli cawh rawng tai leimei ka taitei hi. Ka lungchung a sawnah hmaw
tahco ka ngaisaw he ty leimei thlang ka, ka thinglung apahleipaw a danglypaw he
mingpakheh cy lypaw co a dangsa khytu ung tlung bei he. Ma cawh nama, ka ducaino le kawngkapacang
caino he se na cang e.
Hraisia a pa
paung patho my ca ka, thingkung raangkung vytei zong aa hnaw a hring ka du du
thlang he. Meh hlupui cawh Khrismass a nae ngetei na cawtah khawpui lang Khrismass
chaichi co pawtah aa seipatho longmang my ca he. Kama zong ka chungkhe puimawpaw le Khrismas
chaichi a caw hra a pawtah ka chungkhe tah nama sei thlanglo aa pa tah na
cawtah khuatlawng hra neh ka. Mâ khua ka tlawngnahpaw letah co zâkheh(kakheh) tei
longlong unghmai hmai nasala, hmingthahpaw le hnibanglypaw tawng longmang neh
ka. Khawpui laisaw hmuichaw nge nge, hnerang paching tei teipaw a saipaw le pichaw ngeteipaw ming leimei thlangpaw co he cikadi a
pathlo sakhypaw sahlo zong ka mehkho tah hmu he ka. Mahluikhung co, satle
leihro a pazo ka ci cipaw, a pahraw pahrungpawtah a' pahlu thailypaw le tlechui
lypaw co akhawthla tah a tlakhy hrangpaw
leihro aa hropaw sahlo zong ka mehkho tah a hmu my ca hra.
Khua sy a cang
thaipaw ka cang ly na cawtah khualang cawh pange kaw neh ka, motor taitah cungthla tah, ka sahre(bag) le hming aa
pakuapaw vytei zong ka la thlu khy taitah
kaa inglang pange pawtah ka pahiapawleh, Aa…!! ta tah a ka pahly nehka. Ka
hming hmupaw tah co ka phe pa cakang sa khy kha be! ka meh zong pakhawng sa khy
kha be! A meh leh ka meh aa tawng ning taco he a pa cathingpaw hratah ka ungpai
leimei. Ze maw a cang e?? Ze na vaitah maw ma hra hei ka ung thlang e??
Ze hringpaw cang be. Zaitah i hning
thaily tah le ka lahia vytei pacing sathlu na khaw khaw tah ka mehtui a laisatu
le ka thinglung a pahlei satu, atoning
tai ka mawnghly thai khalyno, ka lungthing buino ka hmu na cawtah a cang.
Ing ka tlung cangkawleh ka ngai a si pahraw neh ka,
hming ka cawpaw sahlo hmai ngesa kha lytah batui e my ca pawtah
ka reipai longmang tha. Batui ka e
leimei ning zongtah ma laisawno(tleirawl) longtei cawh ka mehthlang letah a va
lang ka, batui zong ka khe tla my pai tei. Ka lungthing cawh hnabeisuinah le
thawchanah longtei tah a chithlang my ca. Ka e khy taico a pachia pahrawpai
longmang nei, ka meh hme zong a kai ngetei a tah na cawtah a cangthly a, ka
chungkhe cawh a ning a ang patho my ca. Khua
ka tlawng napaw letah hmingchaw lypaw kaa tua khatah aa ngesapai leimei he. A
changtei a cangpaw cawh zaitah khungthing ka pia lili ly nalehtei ma zai; khuatlawngnah
langtah ka ka tlung zai tei a pahraw pahrung ngetei tah ka pachiapaw kha aa
lung a hing thlu my ca. Ka no duitei cawh a sung khy kha lytah ka kae lang a
vawng ka,
“Hnai, Ze maw
na tah? Na pahraw pahrung nge dia?
Rei kangchia
nong thlang rei by ngetei tah ka ung leimei ningtah le ka chai hlai tei letah
co.
“Khua na tlawng
na taitah hmingchaw lypaw na va pho i?? Atohe vesaw chaw lypaw tah maw
napa kawng tha e??”
“Ka no, hmingchaw lypaw sangkheh tei hmai va photlang
ma ne. Taico, vesaw chawlypaw a pakawng tlang hra ma ne a. Ka vesaw sahlo cawh a se/cha lawng ngetei he,
aaning tah langchaw aa pazui khui hia lia tei lui e. Ka vesaw sahlo aa cha
ngetei na vaitah atoning tai mahra hei ze cangly na cungtah naa hme ka ca pakai
hra he hi.”
“Ka saw, Ze lang maw na sei za ca??
“Kano, Laisaw ve a pachia nehka.”
Aning a ang nawng pai tha. “A!! Aho maw na ve za e? Ma
khangtei na pahraw pahrungpaw cawh??”
(Ka hnui hmotah) “Ka no, ka ve hrangpaw a ming hni ma
ne e. Atopaw tahkhei hmu neh ka, ma cawh ka ve a ka tah.
Hmo pacu pace
pawtah ‘a ming hnily ung hmai my nasala
ka lungthing tah co a hmui le sang a hnipase ngetei.’ Ka kangchia nawng kaw na cawtah
“Khuachai hmai a cang khy thlang hra”. Ka ta khy
iaciapawleh,
Ka sateino ta, “Vaih
lu lang letei a ungpaw ka vesawno ‘Doching’ a nytei kha thly a? Zahai vypaw letah khei Krismas hmang pawtah a vatlung ka. Ka hni ka
hni, A paw cawh Rev. Pasung tah he ka, Zyphe reitah Cabu a tua taw caipaw a cang. A
cabu tuapaw ming cawh “Zyphe
he Khazing caitah” tahpaw cang
ka, a rei zong a nong ngetei. A ca ciapaw letah ka lung a pahre ngeteipaw
sangkheh cawh ‘Zyphe ci le phing he meh cawngtei cang he pa ka, kaa rei zong a nyhe
tei. Khazing ci na cungtah a duichawng
he peh. Taico, a sangvypaw zongtah a nai vypaw minghnaw lytah Zyphe kaa cang he
peh tahna cungtah lungruanah a cakai cy he peh’ tahpaw a cang. Taico, Ano
cawh Lungduiang, Middle Teacher a cang.”
Ma cangkawleh cawh, Vy notei!!! Kama letah ve pahraw ka by nadang reithai
uiluipaw hmai cang be. Ka thingdawng ‘kaduk,
kaduk’ a tahna cungtah ka hnui pahru leimei thlang.
Ma lemei ningtah co, Ka no tah, “Zahai tei ka ingtlang
lang a vakhiapaw; A hmui acha ngetei na vaitah le ka hmu bang lypaw ka losa na
vaitah a ming ka haehripaw kha a cang thly a.” ‘Apaching nadang co, ‘Kahnai’ ta tah y he ka, a chiatei
ning taitah raang hringlang ca cawngka, atohe
tang(class)-xi (Science) a cu leimei. A dangthaily na cawtah a vatlung cawng ka, khrismas
zong hmang apachiapai rua’. Ka hmulynah
a sy tu tha ka, a bi zong bi pase khy kha ma ne.”
Ka nawh taco, aa bia reipaw cawh cyky tah a nawhthlia
thlang. Ka kaw leco bia hringpaw rei nacang hni kha lytah ‘Kahnai, kahnai’ tahpaw longtei a vachu thlang my ca. Ka uikheh
hmunah le a ming ka uikheh thuinah hmai canghmaimysala a ming tah y pahraw ka by na dang le aa
inglang a khia pahraw ka by nadang caw rei paipaw ung be, a tha a patha thlang.
Ka caitah co hmingthahpaw longtei a cangthlang my ca. Ing chung taitah ka
piathla hlaitah thlalang ka ming lemei ningtah, ka sateino ta co, “Aming cawh
‘Donapa’ tah he ka, taico a chungkhe tah ‘Kahnai’ ta tah a y.
‘Vy, ka no, ka satei le ka chungkhe naa ka se dang he
aw!. Hra hei co a hlofa hia lia neh ka, khrismas angki ka ca cawh pathlu he kho
tah pai leimei zong ka duthlang my ca, ka tuakhypaw le ka hrethaipaw tah a
cawng tlung. Ze hmai catua pakhy ma lang ma ne hi, a pui ngetei’ ta tah kama le
kama tah bia ka ching pai leimei my ca.
A ming cawh ‘Donapa’
a chungkhe tah ‘Kahnai’ ta tah a y. Mawnghly ngangpaw le mawnghly saipaw hming
cawh cang hring hring kha be. Kahnai
cawh raang cangkangpaw letah le khawpui letah a laisuipaw le a ungpaw a cangnah
bang tua tah, a hmuicha na zia le duachui nazia cawh ka reikaw tah hei reithai
uilui be. Ama he 5.3 fit a sang ka, a sang he a pazopaw(V-Shape) tah tai ka, a
kai tai pha.Taico, ngaihsaw a thy ky lypaw le ngaisaw a paw tu lypaw, a ngy pai
nawngthlangpaw a cang. A pi a nge na zia
le a leitung a rai nadang a chathlangpaw heee satlepaw cawh reily, macangpaw kung 60 hluipaw hmai aa lung a
tling. A hmo a pung nadang cawh nge ngetei ka, a hna ung tai he a cha thlu. A
hmo cawh saw cangmysala khe namai a phu ngetei a. Khepaw (boomer, center fresh)
cangmysala a se ba lala pawtah khe by a chui ngetei. A hringhmang nadang le a
ung nadang vytei he cawngsaw cawh reily pazu pavaw tah hmai taka aa ngenah
khatah ka ngesa.
Ka lungthing a
la paei napaw le ka ngepasang paei napaw cawh a hmuicha napaw le a hringzia
ningcang du achui napaw longlong canglytah a chiatei ning taitah khawhringpaw,
raang hringpaw lang a ung paw tei a pikhuipaw rei, kaa zyphe rei a hmang(di)
ngetei pawtah a hmangkhythlangpaw le a
cuikhy thlangpaw hring hring kha a cang e. Aaning aa chungkua hring(ungnah
nadang) he cawh a mingpai tlang a cang
hring hring he. Ka uikheh venah he hmai cang he sala, apakawng a nawng he ka,
Ano le paw zong cawngsaw apakawng nadang le nyhe vy khatah cetla nadang le ung
nadang a thai ngetei. Taico, zaihning zaithung cawh a pazo pawtah ka ve my ca
he. Ka lungthing tei ‘Kahnai’ a ngenah na dang le a dunah dang he ka mehhme
letah hnikhy pawtah a lang na nâ tah a sung hia lia leimei thlang neh ka.
Mahratei uihning uithung lang ka ve taico ama zong tah a pangang vy longmang my
ca hra.
Ningkhe paw cawh zailang chang letah khualehchung lang a khia khui lai neh ka, a
biaching thangching a cha ka, a hringzia ningcang he ngenah a' chui vy leimei
thlang. A kia letah ung le ama apakawng
cawh angepachi a chuily ngetei. Taico, a mui nawngtha na cawtah aa ing
lang va thlaw neh ka, aa ing hme letah co a bang letah tle naka, a
va paming thlangpaw cawh a tawtu thlang e, ka lehpai leimei. A bang leta tle na cungtah le hu a tangpuitah sua
na cungtah a lui lang a khu nehka, ka ka huikaw ningtah a sungkhy kha ma ne. “Kahnai, ka…..’ bia rei a pachia nehka, reithlakhy kha
lytah a luilang a khu nehka. Kahnai ta
co,
“Hnailung, Zemaw na thing a ei i?
“Ka thing e be, na kia letah ungtah nama khatah ka
khiapaw kalung alawng ngetei na vai a cang e. Ka calawng ngetei. Atovy zingtah
ka va khia kaw e ta tah, a bang thlaw nehka. Ka kia ta bye bye nehka, ingchung lang a nae natai a hringlang a hui sai khy bei neh.
Saily ngetei tah leh a kia letah ung a nawng ta ngetei
hmai my nasala a ung leimei thlang thaipaw cangtlung bei neh. Langpui letah ka sei lai leimei ningtah co ze
na vaitah maw atopaw kha ka reichua thlang tu be i? ta tah kama le kama cawh a
mo sachia kaw nehka. Ze sang tle kha be, y kaw thaipaw zong cangkha tlung be.
Ka lungthing duitei tah co ka dunah le kawng kapacangnah he ching pahraw duh
ka, ka hmokaw tah hei reichua ngang tlung be. Mahraco pacangnah ka hmang
leiming ningtah school letah ka vesaw le bia a reipaw a ka thuichua nehka. Ma
cawh ‘Laisaw/Satle kawngkaapacang
ngeteipaw hai letah le kaa du ngeteipaw hai letah kawngpacangnah bia le dunah
bia reichua ru ngetei ka, kaa du kylypaw hai letah co kaa dupaw bia a rei chua a rai a ne tei’ aa tahpaw kha a hmang nawng thlang thly a tahpaw ka
lungthing letah a va neipai thlu my ca. Atozai cawh ze khatah khawng a cang tah
ka reichua my ca ta tah lungthing pasingpaw ka pho my ca.
Ly/Buichung lang aa seipaw le office aa kepaw sahlo zong
aa hianing he Ingringning a cang na
cawtah khuachung cawh a lungsy ngetei. Kama zong batui ka e khy taitah
apakhawng hra a pawtah a pachia nehka, ka
pachia leimei ning zawngtah ka lung letah ‘kahnai’ lawngtei a ungthlang my ca.
Apakhawng tu hra a maw?? tahpaw tu cawh pacang a nge be. Ze na vaitah?? A chang
cawh a dang thlang a co a pakhawng chi a pachia bang lypaw a cang. Vy, kama
parang he, Benah ing chung letah biachingtu bia a reipaw hmai nawhthlia nacang
hni kha ly na tah, bia rei nadang longtei kapa cangthlang my ca.
Apakhawng kaa bang taico Benah ing hme letah ama cawh
he thlang nehka, ama zong a ka piathla taitah va paming ka, ka ungnah lang a
vawng ka. Ka kia a va pha taitah “A
vawng a dia pe” ka tahpawleh “Atozai
Biachingtu bia a reipaw kha a cha dang. ‘Khazingtah kaa laisaw/satle cai he ama caitah hmang a cha na zia le ze zawng hmingting kaa
tuanapaw letah Khazing a hmesa sa longmang he peh ta tah a reipaw kha’ a cha ka
ta ngetei tahpaw a rei na cungtah aa ing lang cawh kaa pange longmang. Ka
pakhawng thlangtlung hra pawtah , biachingtu tei a bia reipaw cawh ka thui
pasepaw ung tlang be. Ka kia letah a seipaw longlong ka lungthing letah a ungna
cawtah a cang thly a.
Aa ing cawh Pastor(Reverend) ing my cangka, apakhawng bang taitah aa hia
cawngpaw ung tlungmang he ka. Thingpui zong
kaa ding khythlu taitah
maale ing cy lang a di thlu my ca
he. Zai suimehlang pakua(9) khung tha hra hmai my sala, kama duisai a di nalang
pacang lytah Pavaw a zy leimeipaw cawh sethla a pawtah ka bo cawng thlang ning.
Siasing na cungtah kali kali ta tah aa hnui he peh ka, Behna ing chung letei
macangno a tlu hlypaw thaithi zong rei tah kaa hnui lici ningtah, Kahnai
no le paw ta co, “Kaaning cawh kaa ca i saithlang he hi” ta tah pa mangchaw he ka. Ka chung maru teico ka
lawng hmuisui catuka ka kaw taco “aa ty cawngthlang hrabo zaikhua hmai a sy
malang lypaw, kama zong ka di daihmang tha hi” tanah cungtah ka mangchaw hra
he. Apakawngnah (sitting) room a lai ngeteipaw letah co kama le Kahnai longtei
tah T.V ming na cungtah a pakawng peh ka. Ti ti peh ka, kaa bia reipaw a tho hmuisui thai be. Ze na vaitah?? Ka lungthing letah a ungpaw bia rei pahraw ka
by tu na cawtah a cang. Suimehlang pahraw(10) a khung my ca. Ka reicha napaw vytei pahlawng pakhawng
thlu pawtah ‘Kahnai’ ta tah y neh ka, a
va pamingpaw leh a kia lang a va nae nehka. A mehkho letah ming na cungtah le a
ki pazaw hmei na cungtah,
“Kahnai, Bia ka caching dupaw ungka, catuka rairunah a
tuatu ka cangpang a tahpaw duisai ka ci ngetei e.”
A hmo pakai na cungtah “Ze bia maw?? Rairunah a
tlungkhui khypaw bia cawh thui by a chui ngetei leimei ningtah thui a ngering a
chui cai mang dia!.”
Mahratei bia a rei ningtah co ka mehkho tah cyky
mingthlang ka, a meh hme ung nadang taco, a pahua be tahpaw cawh ka hmu nadang le ka hni
nadang a cang.
Ka hu a pa ing neh ka, ka sua hly khy kaw cang kawleh “Kahnai,
ka ca hmu tho ning taikhei hnabeisuinah le thawthonah tah cai va hmang longmang
nehka. Ma bia reipaw hei ningting na hmui hmu ka dutei canghrasala kama lang ka
zaming ningtah rei chua ngang tei ba ca neh ka. Na hai letah ka reily a co kama
letah kawngpacangnah le dunah a ungpaw
tah hei zelang hmai phe pacakang sathai khaw a be. Kahnai, ka lungthing kawngpacangnah vytei
khatah na hme letah ka va khu e”
“Aaa!!! Hnailung, Na biareipaw tle thai ma ne”.
A pachai nadang pacang nacungtah ka pang cawh a nang
neh ka, ka lung a parukaw na cungtah le a mehkho letah cy ky ming na cungtah,
“Kahnai, Ningchua
langtei thli a va hrangpaw tei zizaw pathai ngeteipaw a va pho paw hrata, kama letei a ungpaw kawngpacangnah le dunah
pathai ngeteipaw he na caitah ka va cahlai e”.
Pachai tlanglytah le hu a tang puitah sua na cungtah a
lui lang a za khu ka.
“Kahnai, pamingtua”. A vahuikaw cangkawleh “Kahnai, Ka ca du na zia leh kawngkacapacang nadang he napacang a co, ka pangcari letah a lang thlu thlang e.” Na kawngpacangnah
pathaipaw kha ka caitah na pa hlaikhy the a maw??”
A meh cawh pasing ka,
pachai kha thly a be ka tah khy
taitah, tarai cai teitah paming ka, hawngsang teitah
“Hnailung, kama
zongtah ka ca hmu thoningtei nama hme
letah ka hmupaw hming takhei
atoning tai ka lungthing letah bia a rei se. Kama letah kawngpacangnah a ungpaw vytei le dunah a
ungpaw vytei he atozai taitah nama tah hnuithlu la, ka lungthing kawngpacangnah
he nama tah pahrang longmang my lo”
Ka lawng na zia cawh reithai bei neh. Ka lawngnah ming sa nâpawtah aki cawh calia na
cungtah sai(chuks) neh ka. Cangthai sala
khualehchung lang a vaw tah a lawng na cungtah a y sang lai zong ka dupai
leimei.
“Kahnai, Na pa du hmuisui maw?”
“Aw, ka ca du hmuisui e”
Ka caitah co la ma bia cawh a khuitui na vytah le
Thangia/thlang thling na vytah a thlung vy ka, A rai hre nadang zong electric
current tei kaa ki cadawng letah a ma tle tla mypaw na vytah a thaw a tlung vy.
“Kahnai…” ta tah y neh
ka, a va huipawleh hawngsang teitah le cading ngetei tah a kang le a hmo cawh
ka hre na ka. A sang mui na cungtah le a mehkho ming na cungtah hawngsang
teitah ka ungnah lang cawh kui neh ka. Ahmo mingtah cikadi a tla sakhypaw cawh
ka hmotah ka hnang(kiss) neh ka, ama zongtah a zei ngetei tah pachai palehhra.
Lungtlang ngeteitah le lungchung aa hmuthai ngeteitah kaa hnangthlangpaw pacawh
aa thlawsai kha bei peh. Ma zai tei ka lawng na zia le ka lungtlang nazia kha
reipase a ru caimang. Kahnai zong a lung a lawng caimang hra.
Tlang a nawng
ngeteipaw hminghmaw a cang na cawtah le
Khazing ning zong a cang na cawtah zailang da 2:30 hrawng letah hmai laisaw
satle pakheh pahning hmu hrang ung thlang hra he ka. Kaaning pahning zong zizaw
a seicha napaw le thingkung ningde rai letah a ho vai ngely teitah aa pakawng peh
ka, kaa lung a long caimang. Kaa ungnahpaw kae tei letah zizaw tei chinghnaw a
va hmupaw py le tlangsangsi le Hraisia pa zaitah akhuih a zypaw py cawh kaaning aama
lawngkhuipaw hratah he aa py cawh a rua thai ngetei ka. Kaa lungthing dunah
dang le kaa rawhnah chawpaw a ching patawng pawtah caihmang peh ka. A ki
ningtei ningtei tah hmei na cung tah kaa tawng nadang vytei zong rei peh ka,
kaa lung a long caimang. Kahnai kae letah ung cawh cai he a seipaw a catlei
caimang!! A zailang thah na vaitah bang a ca aw hmo tah inglang kaa pange my
ca.
Cai lawngpaw kaa hnui ning hmaikaw tah apakawng peh
ka, thinglung aa hmu patawng thai ngetei tah kaa ungpaw ta co chungkhe le vesaw hmaikaw aa mehtling ka, kaa pakawng
nadang he pa cawh mahnikhui thai ngetei he ka, thaikheh taco nuvaw aa
hnuithahpaw zong na lopai aama tah pai leimei. Makhang co kaaning letah a
ungpaw kawngpacangnah le aa dunah cawh
pangpa hratah kaa pa sachy longmang. Khrismass, Kungthah kaa hmangchung vytei
letah zong a ho vai ia lytah cai a chaw ngeteipaw le a sung ngeteipaw hmang peh
ka. Kaa lawng ngetei peh.
Atawngkaw
pawtah aa chai he peh ka, a chaikaw pawtah kaa tawngtei he peh. Kahnai
zong a cu nalang a seikaw nâpaw
ninghning tei a nge my ca. Kaa bia taipaw tei hratah zailang da 2 hrawng letah
zizaw pathai ngeteipaw a hrang napaw hminghmaw letah a ty thlang neh ka,
tlangpa raino a sangpaw le rechai lang taitah Vahlisawngno a sangpaw sahlo
nawpacung pawtah ka nawthlia leimei ningtah, ka hninglang tah uikheh tah va
pacaku ka, “ Hnailung, na lung a tlang sa my ca bo, ka va tlung kaw tlamang tha
paw ca maw. Atokung longlong raang hringlang ka ung a, na kia taitah se hly
khaw a ma ne” ta tah Kahnai ta co pa ta
ka.
A o, rei kaw longtei he hmai kama ka caitah lungtlang
na khing, a ring tah a tho be le. Pa rai tah hnang caimang zong ka by pai
leimei. A ka paleh neh ka, Akhuih tei papapaw tui zai pawtah a cawngsopaw
hratah ka meh cawh Kahnai pi angezia le a hmuichanah letah co cy ky
mingka. “Acang saw, Kahnai ka hringnah
letah sungkheh tei na unglypaw he hmai a ru ka ta e. Kungkheh rang ka
kawngpacangno na hmui hmu lytah ka ungthlangpaw he pacang ngang bing bi tei ma
ne”. “Hnailung, kama zongtah kawngkacapacang na dang le nakia letah ung a nawng
ka tah na zia cawh na hnithlang seh. Lungchui pawtah za ung la, kama zong
lungchui ngetei tah ka unghra”. ta tah o nai ngetei tah papaleh ka.
Ka ungnah lang kui tah, bia ka rei za cangkaw teileh a ki cadawng tah
ka hmo cawh pa pamai ka, macang kaw letah co a ki lawthla tah a hmo cawh hnang
neh ka, ka hnang vytei. Pawng neh ka, a mehkho ka za ming ningtah a ka paming
kaw thlangpaw cawh a tawtu thlang e, a ving tah a nge be le. Ka lungthing ta
co, ‘Kahnai, na se pa ki tu thlang e, nama letah cung Khazing a hmingtua
thainah dang he a ki caimang e’ ta pai leimei neh ka. Cai tah kaa cung letah ry
a reitha na cawtah tle thaipaw cangtlung be. Cai hmangkhing ly ngetei tah
inglang cawh pa nge peh ka.
Mawngkhua a va duika,
cawngsaw hmaikaw mehkho cawh kama letah a ungpaw hratah ka hni my ca, a sung
hia lia na cungtah ka kawngpacangno le ka ducaino cawh lungatlang sa ngetei
tah thlaw hia lia khy hra. Aa khungthla
hlai chung vytei he cawh ming lemei thlang he neh ka, aa khuthla taitah he kama
zong ing lang letah tuahrangpaw ka hnui na cawtah phe valy na cungtah ka di my
cahra.
Zai lang ningtla
a vanae my ca, tlangting vawting rai letah a cinglaipaw cung pavaw vytei
zongtah rianah lang pange my ca he ka.
Zai tah ding le e huitah a piateipaw pazu sahlo zongtah aa kho kaw lang aa ka
ne ngetei my ca he. Mahluikhung co, Vesaw huikawng a cangpaw zong aa lungdu ing lang pange pawtah sei longmang
my ca hra he. Kama duitei sai ze lang maw phia thla neh ka, a ho maw ka ve tu a
ta tah lungthing mehthli thla na cungtah
le Kahnai vang ngetei na cungtah cai ka hmang patho longmang my ca.
A bawngkhingphe a nai patlo tlopaw, Lahia hratah a hnia
tah lunglawng ngetei tah cai kaa za hmang ningtei, “Lungdu nama khangtah ma
khazaw lehei kawngpacangpaw le dupaw za
hnui thaikhaw a ma ne” ta na cungtah a
zabung ka, a lungthing kawngpacangnah a laihlui pai leimeipaw khatah ka hmo apa
sai ningtei, kaa lungtlang na zia vytei
zong, ka mehthlang letah a lang lemei thlang diamaw. Duhcaino, a kaw tah bia a reipaw navytah a
mehkho letah le a hringzia ningcang letah ka hmupaw takhei bia a reipaw a thu
vy hui e. Ze na cawtah?? A lungthing
kawngpacangnah kha kama letah a ungthlu thlang tahpaw a lang pase ngetei na
cawtah a cang. Mâ ning le cai kha mawnghly a ru caimang dia maw!!! ta tah hninglang cai ka zasai leimei ningtah ka mobile message tone cawh a va ring ka, ‘Kahnai
tah a pavang nazia le ka tlungkaw pahry a by nazia a ka kuapaw a cang hui a’ ta tah thawtho
ngetei pawtah le a ngete ly ngetei pawtah h ka hawngpaw cawh. Heiha!! Company
message pui a cang thlang bo.
Rai hrenahpaw letah a nawng ngetei tah leh lungtlang
ngetei tah ka ungthlang ningtah ka mobile
(Nokia tourch light le Criket Games a hlopaipaw) cawh a varing ka, a ho maw a cangtu
a?? ta tah ka mobile cawh ming neh ka, a lawng ngetei tah bia ka
chaiteipaw ningkheh ze uilui maw a o ka
thui kha lypaw “Masung” Kahnai a vesawno
a ming va lang thlang bo. A nawngsa ngetei tah le hnuipai na cungtah ka mobile cawh law(pick) pahraw neh
ka, ka o a nai khy na cai hratah le a tawkhy na cai hratah le hnuinawng na cung tah ka o cawh ka pa pia my ca.
‘Hello!!’
‘Hello!! Na pabi maw?’
(Ka bithlag hmo tah) ‘Ai, ca bi ma ne, A ho maw na cang?’
‘Te Hnailung, Masung ka cang.’
Ningkhe hringtei a o khatah a lo bei he, a o a pachung ngetei.
Hnuipai nawng pawtah
“Masung, Ka ca bi thlang sa maw ka ca tah cakhawng kho. Na dangtei maw?
Vang na chui dang ca!!”
‘Ka….dang ka...dang.
(a hnawtung ka) ..Nama zong ..….vang nachui ngetei”
Ka lungthing ka duk ka duk tahna cungtah “ Ze maw mahraco na o a cathing thlupaw caw?
A dang pace i?? Na ze maw a sa?? Ze
hmingmaw a tlung??
“Te Hnailung, Ungpaw…..
(hnawtung nah cungtah hawngsang tei ta
mahra hei rei ka) “ na vesawno a danglynah paru ngetei
ka, atohe si zung(dangdui ing) letah kaa ungkhui thlang, a kia letah ung neh
ka, nama naming longtei a reichua thlang e. A cavang ngetei. Taico, na caitah cakua a ciapaw zong
ka ma letah a pahlai e”.
A reikhy cangkaw letah a tang le tang lytah Masung
cawh a ka ca thla pai ka, mâ mobile letah o ka thuipaw cawh lungtlang nah o sangkheh tei hmai thui hrang ungtlang be cawnah o longtei thui hrang a ung thlang my
ca.
“Masung, Masung, Hello, Hello, Masung!!!”
“Umm…. .‘Kahnai’ a hu a chang tha”. tahpaw a rei khy cangkaw leh a mobile cawh
thuiphaw letah thla thlapaw py thui neh ka,
macang kaw letah co a chang (off) paitha.