Wednesday, 24 October 2012

HRINGCHUNG PHUNGPAW



C. Lalchhanhima


Caai le ning rei tae-ly sei longmang ka, ma’ caai le ning a sei leimeipaw hmang hra’ pawtah  no duchui ngeteipaw; a po chung letah thlahraw (10) raang a ma mingkhaitu tahmai takah zetlua tamaw kaa hmuicha ka, du a chui he peh ka, zekhaang tamaw kaa pahlawng tu he peh tatah a pacang phabang lypaw le chungkheh tah a no/ a’ lung tatah hmai aa ma y bang hlaitah Khazing tei a sai pawtah a ma pehpaw hrawng letah kaa hmangchua thai taw caipaw "CAWNAH O" hmang pawtah khazaw cho le pe, hnuirungnah tahmai a caw (buy) khy lypaw alawngnah hmuisuipaw cawh no le paw, chungkheh hningtah kaa ka hlai he. Taico, no le paw mingkhainah rai letah le cung Khazingpaw  vainah rai letah kaa pathlatu  Evi le Adam rosuanah vaitah kaa hnuipaw "chia-chaw hninah" zong hnui hratah,  kaa kai mehthlai lainah cungtah kaa ding le e hrangpaw huinah langpui lang phe cakang pawtah hring kaa hmang patho my ca.

Ningkhening (Monday) a va chuh cangkawleh sawngpia chung letah tangkung a te bala’la’paw,  ahrui a te ngeiteipaw, langco, tuithaw’paw, lungteh, sarai, thp.., vytei  phonah cungtah khuachung piasai tah ding le e hmu na’pawtah  raang pahri lang piathlah longmang he ka; Khazing kichuh letei a sang caipaw le a rungnaw caipaw "Cawngsaw"  sahlo zong nge a chiasahtei ngeteipaw le lung aa lawngsah tei ngeteipaw raangsaw; Cake, Cavawng, Sakhi, Sazaw, Sazu, SazuZunai, Azawng, Vuitu thp;  Cung pavaw - Kily, Vahlisawng, Cawngkaru, Bawngsaidino, Cakedangsaipaw, Kawrravanghe, Sesisia, Lyhmepavaw, Tuivacingrang thp; aa nge ngeteipaw sahlo le Rairaino; Cavang raino, Raino ulia, Mui raino thp sahlo a nge ngetei pawtah aa sangteipaw vytei le alui letei a cinglaipaw: titaripaw, khybe, paripazang, Ca-u thp.., sahlo  vytei zawng  aa cinglainah teipaw khahmaang raanghmaang lang pange tah sei  he ka, zehmai ciciphangphangnah ung lytah, rivaw le lungtlang ngetei tah aa cinglainah a cang tahpaw hmai pacang hmai lytah khahmaang zing kalulu thlangpaw vytei zawng kha  aa vaw hly thlu my ca. Ma’ khahmaang zing kalulu tei a tuatu  Raangkhy,  Bakhai,  Samary, Sacei, Avawng, Aihmawng, Aca, Ngiau, Aivy, Ciaci, Arui, Lyphezung, Sazurawngaw, Aphezung thp.., sahlo vytei zong vaw’hly thlu tah hringchung ding le e hui pawtah cai le ning aa hmangpaw meh hlupui kaa ung  my ca he peh.


Ve (kala)  ninglathlaw (Film) a cang thaipaw sahlo tei  ahohmai pacang lytah “Lungdu nama lypaw co, khazaw hring heh a nawng thai bei e. Kama hahraw vaisang ka cai taco na kawngpacangnah (donah) he se lunglawngnah sangcaipaw  a pa peipaw a cang thlang e’’ ta tah aa cadai teinah pawhe  Phawng (Meadow,a grassland)  hratah a cang sakhy tupaw;  meh thawthlung, meh reichaw, meh teria sahlo zong tah khuaso le ning paling hmai pacang lytah reithui mehthlai lai hmai a puisah lytah raihre he ka, Ma’ leh chungkua a dungkhang  vy na’pawtah le nupui/ sawtei rivawnah huitah hringcai aa hmangpaw ming hlupui  ung longmang paw a cang. Taico, kung a va chuvy lepaw le a va ungvy lepaw letah ka tangkung le ka hrui he zelangmaw a hme  pahui kaw hui neh ka; Saang, Chavui, Kovi bobo, Pazi, Memawng, Ehe thp.., khaze a vuikhy na’paw tamaw Khahmang, Raanghmaang ka khui/ vaw vy hui a, ta tah saduthawnah hring hmangnah cungtah hringchung phungpaw a ciapaw kaa ung he peh.


Chungkheh batui chawng ciapaw kangchianah hnui lytah le hmeky ngetei pawtah a tyhmai a ty thai khah uilui lynah tai aa ding e teipaw le aihmei a ungly vy ningtah a phingze thaipaw zongtah aa du ngetei navaitah le aa pacang ngetei navaitah cang hlui lytah aa caai le ning/ aa kungkhua tah a pahiakhuinah cawtah he  nupui/ pasae hnuitah sawtei duchui ngeteipaw zong aa hnui my ca. Chungkua nohrangno/ pawhrangpaw dawhming letah aa daw hrah tai heco batui chawngnah bubei(Cooker) letah sang zungkheh (Inch) tui (water) tah a khung/ long pawtei a cang caco batui a vuinah daang a hmangvy/ divy tapaw le Dailua, Coru, Vawsaw, Siasaw thp.., sahlo he Cooker tah phisapaw tahei a vuipaw rai a nesahvy tahpaw sahlo vytei le; Memawnghnaw tuihang letah Bawrsaibe4 thlapaipaw tahei tuihaang  a paseisavy tapaw  vytei zong aa hni longmang my ca. Ma hluikhung co, ningting nyheh chaichi pia karurupaw le a khai ka tlingtlingpaw a su ningtah a lungthing pacangnah letaco, basisaly/ phingzely teitah a chaichi aa supah teipaw a sateino/ a cawteipaw cawh pacang sachua ka, ma’ a hmingtua leimei ning taco hringchung phungpaw a cia leimei tapaw a hni hlui be.


Zezong hmingting a tuatu kaa Khazing tah cawngsaw a ma padawnah daang/ tuanah daang letah thuikhynah "hnaaw" sanghning le hmukhynah "meh" sanghning hnui pawtah a ma tua ningtah reithlawkhynah "kaw" duitei cawh sangkheh lawnglawng a ma peh. Ma’ tahei reikaw hlunah vytah kaa kaekang letei hming a tlungpaw le thawngpang he a cuh pase a puimaw vy tapaw a langsah ngetei. Meh thaikheh tah Khazing tei a rungnaw na’tah a tuapaw  Raino Ulia a saangpaw le pazu pavaw a saangpaw hluikhung tah pyraw a nge ngeteipaw aa hnaaw tah a thuipaw aa reichua ningtah, meh thaikheh huipaw taco khazaw a pa ngenah hluikhung tah laisaw/ satle hmuichaw ngeteipaw le a se ngeteipaw aa mehkho tah aa hmukhypaw sahlo hai letah Solomon sui(rangkachak) kho navy tah a sung vypaw kawngpacangnah (donah) reichua  na’pawtah kaw hmang he ka, ze hringpaw rei lytah lungthing pacangnah pathaipaw taitah a ka piapaw kawngpacangnah (donah) aa hlai patawng na’pawtah aa hmang. Kawngpacangnah sung ngeteipaw cawh khazaw hringchung paching pawtei letah hei pangpa hratah  paa’sah longmang he ka, tuivaw hnaw aa kih thailypaw  letei tui hratah hninglang a thai lytah hmelang aa cakangsah longmang my ca.


No le paw, chungkheh tah reithui mehthlai laaipaw tah aa hrechua ciapaw ding le e thlang tlungpaw tah ma leh ingchung navy tah kung ting a sangpaw aa cang dupaw le kali kali tanahpaw letah aa nawng  aa tah vypaw ung cang ka, ma a nawng aa tanahpaw hminghmaw lang letaco, ‘a hmui a cha’ a tahnah zawngpaw le a dunah zawngpaw  laisaw/ satle a hmupaw taco,  ‘naa tochai lytu!! na cawpaw/ canusaw lytu!!’ aa tahpaw reikaw zong (lang sei pawtah) pawtah Khazing raang (Vairaang) a naekhynah a pakhangtu zu le saw, ruikhypaw hrawng letah cinglai my ca ka, do ngetei tah le pacang ngetei tah a mingkhaitu a no le paw, a chungkheh cawh a hringnah (life) letah a cahro khaw lypaw tah le, a ce khawh lypaw tah a hrangsonah reikaw a papia pai leimei my ca. Ma cawhmai a zaw tah lytah cawngsaw mehhmu letah meh se, meh ding, meh dih hratah a langsa’ pawtah nupui/ pase hnui ka; taico, khazaw aa nawng a tahnah daang a hmangly/ dihlynah  cawtah  mingno/ mingpaw khatah a du he ka, a dang chung letah chungkua chawpaw le chungkua zaw’chuipaw a padaw khy na’paw caaisung ngeteipaw cawh  zehmai lypaw tah a khungsah thlu my ca. Ma hraco la, hringchung phungpaw cawh mehnung hlupui tah aa ciapaw/ hmangpaw a cang.


Sepakilynah khazaw letah aa cinglaipaw aa sepakilypaw cawngsaw sahlo tahei, ma leh mehkho letah kaipung a ungpaw hmu lytah male (ming) mehkho letah alung teitei a ungpaw aa hmuthai ngeteipaw meh hlupui kaa ung he peh. Ma hapaw hratah hring a hmaangpaw mehnung  sahlo tahei, Larawng(Cotton wool) cuikhe (kg1) maw a rivy maw thaw le lung cuikhe (kg1)? tahpaw hmai  hni pase lytah le Vaicunglawng (Azynah) a lai ngeteipaw le a rih ngeteipaw Avai letah a zypaw ningang a chui tah lytah, Alu Choup chung letei Atui a hawngkhei ciapaw  a ungpaw ningang aa chui aa tah ngeteipaw sahlo zongtah hringchung caai le ning hmang  longmang hrapaw a cang.  Ma longlong cahmai cang be, Nambar (Number) sangpangaw(5) le Sangthung(3) pahlawngpaw hnitlung lytah Zu ung pangaw(5) le ungthung(3)  pahlawngpaw aa hnikaw ngetei thlangpaw zongtah lungtlang ngeteipaw tah hring kaa hmang leimei ningtah khazaw a changchy leimeipaw le a cangkaangnahpaw tei a vachuipaw Facebook, Mobile, computer, a pasangnah chaichi thp.., sahlo tah kaa hring letah ry aa va rei my ca. Matahco, thainah, singnah, hnihlunah, puimawnah, chanah thp.., a va tle paipaw sahlo hmang a pachia lytah chungkua lungruanah, chungkua a lawngnah vytei cawh ro sa’ tah a chianah langsaang tah aa hmangpaw hlupui kaa ung my ca he peh. Ma hluikhung co, aa cawng leimeipaw (Student) sahlo zong aa ca aa reinah cai sung ngeteipaw le aa hming puimaw ngeteipaw aa tuanah cai sung ngeteipaw zong khungsah thlu hra. Taico, Suanah, dihlynah, thawthihnah le canu capaw caangnah(Sex) tai letah le eparunah langtai aa ma chui my ca. Ma hraco, mehnung hlupui tah kaa hringchung phungpaw aa cia leimeipaw kaa ung my ca he peh.


Ma kaa khua, kaa raang hmuisui a cang lypaw, kaa khuatlawngnah raang lehei hringzia a lolypaw, naaning, aningpaw, ma leh caangnah daang lypaw tah hring a palangpaw, male  cai longlong tah Ca-e aa khawpaw, a hringzia kiingpaw, hring kisung lai’vi aa hnuipaw,  male khah a chawngcaipaw/ lai caipaw hratah a pacang thaipaw le ming reipachia tah kong reinah khatah hringchung a paching ngeteipaw aa hmangpaw kaa ung he peh. Ma ning taco, ming caitah bonghnang cangtah, ming hringpaw caitah hmingchaw aa tuapaw meh hlupui pahraangnah khazaw letah kaa ung hra he peh. Ma paw hraco, ma leh dunah daang hratah hring hmangtah le ma leh chia-chaw hninah hmang pawtah hringchung phungpaw cawh kaa cia leimei thlang. Ma hratei hringchung phungpaw aa ciapaw mehnung vytei tahei kaa kung hlung lynah khazaw khaipaw hmu a’ pawtah kaa za pi ning takhei kaa cawnah O hmang pawtah khazaw cho le pe tei a cawh (buy) khy lypaw: alawngnah, hmekainah, hnuikhynah ming caitah kaa zatlung khuipaw a cang kho.


Nama le kama, Zyphe ci le phing a cangpaw vytei, kaa ngaisaw luimecadi taitah tuapaw luimecadi lang aa lehkaw taitah tlawngmaw, kaa hringnah meding sungkhe tei a kalang katei a ly kawpaw hratah a lykaw titah kaa hme a lawng tah le kaa hme a kaaitah, ming vytei zong  aa caw/ mehthli aa thla khy na’pawtah kaa daangchung cuitei letah hei phungpaw rungnawpaw, phungpaw reitlang a cangpaw, phungpaw pachaw tlaang a cangpaw, phungpaw nawhthlia a nawngpaw, Khazing cinah a hlopaw phungpaw sahlo he  kaa hringzia, kaa cezia, kaa ungzia  hmang pawtah kaa khua, kaa Zyphe ci le phing caitah cia cy a pachia cy he peh she la, nama le kama ma’ khazaw tlang he kaa khungsai taitah cawngsaw tah kaa daangnah cai, kaa kungkhua a sy maw a syly rei lytah he, kaa daangchung letah hei ze hmingmaw/ ze hming chaw maw  kaa tua tahpaw heh aa ming hri my ca. Manavaitaco, ‘Zyphe ci le phing  tahei zemaw a patuapah khy a tapaw pacang lytah  kaa Zyphe Ci le Phing caitah hei ze hming chaw maw ka tua khy hra a tahpaw lungthing  phonah/ hnuinah cungtah le Khazing letah a pahnianah cungtah hringchung phungpaw cia cy he pe. Khazing tah Zyphe rei aa cuipaw vytei hningtah thlachuanah pei longmang ky seh!

Note:   

             2) (a) Kawngpacangnah(Donah) - Laisaw satle kawngpacangnah.
                 (b) Donah (Kawngpacangnah) – Khazing kawngpacangnah.
            3) Adungkhang – Intodelh (Mizo), Self- reliant, Self-sufficient.
            4) Bawrsaibe – Lady’s Finger.
            5) Kunghlung – Perennial, to be permanent.
            6) khungsai – to die, be dead.
Ka ca lawng ngetei he.

Tuesday, 23 October 2012

MAWNGHLY NING RAI UNG KHAW A BE


C. Lalchhanhima


Cung Khazing arairawhpaw a cang taico maning le cai kha tlungthai lytah ungsala tlawngmaw maning kha khungkhang thaipaw cangsala ta tah saduthawh hmai my na sala cangthai kha tlung be. Ka hming  hnipaw taco ka lungthing he caizung vi paw hratah vi ka, ka tharui vytei zong he a cechung thlupaw hratah a tua thlu. A pui talypaw co rei hrang hnui bei ne, A pui tu thlang e!! Phe cakang nâpaw tah thawzang hnui kha bei neh. A ty nâpawtah ka leithlaw a tla khy bingbi tei beh. Ka lei thli â zethlu tha. Chungkhe le Vesaw huikawng tah bia aa paching heka chai nacang hni kha bei ne. A puitu thlang!! Y sangtah y sangpaipaw zong ung tlung be.  A vai ming nehka a sangtlung, A lui lang ming neh ka alawngnah  a ung na teipaw vytei zong kha pacang rungnah mehtui a lainapaw su a cang my ca. Caw pawtah ka o piakhy kha tlung be.  A ma tu thlang e!! Pacang ningtah bai letah lungchianah mehtui a laipaw he ze ning cai letah maw a ki tu a??


Raangting suting letei a ungpaw  cung pavaw sahlo zong  tah aa bu letah  tui va thla he ka. Ming vytei nge a chiasatu le meh alaw ngeteipaw Aivy, Ciaci zong aa pa a pa my ca. Raangpahri su thaikheh leh zongtah  thingthuipaw a thuipaw  Vawngvu,  Make,  Zara sahlo vytei  zong tah hming na lang aa va pange longmang my ca hra. Mahraco cai apahia leimei ningtah tuivaw sahlo duitei sai cawh ki vy nalang  a va pange vy lai hra. Taico, tlang le phawng thaikheh a pange ngeteipaw sihnaw, raanghnaw vytei zong  cawh aa va ro longmang my ca he.  Ze na vaitah maw thaikheh aa lici aa ka chua leimei ningtah, thaikheh duisai aa cai a ling longmang e? Ze hringpaw cang be. Cangvang ning a vachupaw tahco hmukhypawtah hming a va pananing longmang na vai a cang.


           Ly le buichung aa tuapaw vytei zong tah ma cai le ning a vachupaw cawh a paling ngetei hmai zongtah a lawng ngetei he ka, aa ly le buichung zong a va ro patho longmang my ca. Sawkhapaw  pang aa hrawngpaw sahlo zongtah sawkha kungthah acang na bangtua tah aa rai cawh thawthonah khatah hre longmang he ka. Taico, khazaw a cunah a pazo leimeipaw zongtah maale khuachung piasai tah acunah chaw vypaw a ungnahpaw  lang le khawpui vy lang a pa nge longmang my ca hra. Thingtlang letah a cinglaipaw le a ungpaw kaa caitah  a dang ka re re vy longmang my ca. Taico, kama ceinging zong no le paw hrechua ciapaw hmang pawtah  khazaw thainah leh singnah  hui hra a pawtah lungthing ka hmang patho my ca hra.


           Ning a vachu ka zehmai tua lytah ing letah Computer Games a khei na cungtah cai hmang neh ka. Zailang ningtla nâpaw sungkhai chang khang a cang ningtah ingthui khahmang taitah cangvang raino a sangpaw le pabuabatu hnuily tah Cawngkaru le Tupui Kily a nge ngetei pawtah a sangpaw taco ka lungthing letah bia hlupui va rei ka, ngechianah papei ka, hninglang cai kunghning (2) le tahpaw a va sei ciapaw vytei za papacang sa ka. Macangkaw leh cawh ka room letah computer on ciatah ka chiathlangpaw cawh za hmei longmang neh ka,  Zyphe hlaw Folder ka za hawng cangkaw teileh  Pupaw  M.H.  Thamang(L) hlaw a phiapaw  “Khazaw he a nawng kha be” tahpaw  T. Laisui (Zyphe Idol-2011)  tei a sapaw cawh papia na cungtah ingthui khahmang lang hmesai neh ka, A caikhenah letah,
          
                   “Tlang padang taitah raang zaw za sai laine,
                             Khazaw lehei kama lawng teitah;
                           Lungdu kha a chai paw he a za satu,
                   Kama  ka caitah co khazaw he a nawng kha be.”

           A caneinah a sahlai tei letah co, Cawngsaw  y sangpaw hratah ka thuipaw ky a lo na cawtah hlaw ka papiapaw cawh chaicawng neh ka, ka nawthlia  bo cawh ze canglytah khua a va mui nong navaitah  le a vazing patho na cawtah  Thlaithlaw pavaw tah ‘A zing myca’ tahpaw a vesaw  pavaw vytei thuisanah pawtah le hnisanah pawtah  a sangpaw le Mui raino a sangpaw a cang tahpaw ka hnipase cang kaw teileh hlaw cawh papia kaw neh ka,

Acaneinah:
                    “Hninglang Lungdu bia kaa reipaw khae,
                   Ka rawh  sialia tah vang  a  zasa tu  thlang ;
                   Kama ka caitah co khazaw he nawng kha be.”
     
Acaihningnah:
                   Cangvang raino zawng a Lungdu khatah,
                      Tlangpadang taitah sanghrui lai he;
                   Kama duisai maw khazaw ungru raang le,
                      Kama lawngtei tah ka  za vevi lai a.

Acaithungnah:
                      Cung Khazingno sanghme ma hruily taico,
                            Ze ka zata bo maw vy Lungdu aw;
                   Alui cung caw kaaning lawng za cang beipae,
                      Khazaw caw aphung se a zacang Lungdu.

     
           Zai a vachu ka, Thlawpaw punglung (Fullmoon) zai a cang na cawtah vesaw huikawng thaikheh sahlo cawh aa lungduno ing lang pange pawtah aa sei leimei ningtah he thaikheh duitei cawh kali kali ta tah khungthing letah Thawpaw a punglungpaw a lawng na cungtah Robin  M.H. Lalthanmawia (Zyphe Idol-2009) tei a phiapaw le a sapaw  “ Lungdu nama lypaw hei co”  tahpaw hlaw,

“Cung thlawpaw le Duivaw Esi a za khai cangtah co,
Ngechianah he paithai bei se, Lungdu;
          Hnaw pa pangang khytu rai ung bei he, ningnai,
Lungdu nama lypaw hei co.”

          Nawthlia na cungtah  a lang he ka, ka lungthing letah ka vesaw sahlo he kheh  ‘hnawpa ngang khytu aa hnuilypaw longtei aa cangthlang tlung hrapawtah he  ze navaitah maw aa hnui(lawng)khy thlang he e?’ tahpaw a va nae ka. Sungkheh ungka chainah nawngphing hratah ka lungthing letah ‘ na vesaw sahlo a ngechianah cawh tai ing ru tu be, aa pachia a co he aa lungdu khatah aa hmui aa hmukhy kaw thlang he.  Nama duitei sai cawh hringchung letah hmu a pachiala hmukhy khaw bei ce’ ta tah bia a vanae ka, ka lungthing cawh tui hratah a naithlu my ca.


          Lyhme pavaw zong a lungdu khatah a nawng ngetei tah a cinglaipaw hratah ingthui khahmang langtah  ‘fiakfairaw, fiakfairaw’ ta tah  a ka sang leimei thlangpaw le  vesaw huikawng sahlo kali kali ta tah a nawng ngetei tah cai aa hmang leimei ningtah kama duisai ka lungduno khatah hninglang tei bia kaa za reipaw za rawh na cungtah phepali a hnuipaw(lakhing) cung letah apalehpathei tah cai ka hmang. Cung Khazingno sanghme hruilypaw he ze na vaitah maw kaa tawng he pe e? Kaa pakawng thai he pe e?? ta tah lungthing mehtui tlanah cungtah rawhnah ka hmang my ca. Vy, ka lungduno aw!! ka cavang tu thlang e ta tah ka palehpathei ningtah ka Lahia cawh ka kia tah ka hrekhy neh ka a pacingpai ngetei my ca. Khua a so tlung be ze navaita maw a pacing thlang e?? Ka lungduno, ka sailyno caitah ka hlaikhypaw ka mehtui a cang tahpaw ka hnipase taico suimehlang ming neh ka mawng dakheh(1) a ring tha. I hning a pachia neh ka, i hning thai hlui lytah ka pasing vy ti ma leimei thlang.


Ka rawhnah le ka pacangnah cawh  zyki vedai a tlungpaw hra co sei vy longmang kaw hui ka, C.H. Pawsang, Enah tei hlaw a phiapaw  “Cung pavaw hratah”  tah paw cawh ka lungthing letah a va nae kaw hui. A hlaw bia cawh ka mobile letah a ungthlang na vaitah ming pahraw neh ka, lungchung ngechianah cungtah le hmo pacu pacenah cungtah  ka sa longmang my ca,

          Acaikhenah:
“Kacung pavaw hratah zy thai ta ung se,
      Tlawngleh nakhia na su tei khe;
Lunglawngtah bia reihrui ung khy tua se,
     Kha tlua ta maw ka lawng tu hui a.

A canaenah:
“Vy, cai le ning tle thai ung se,
  Hninglang daiti za tle tei ne;
 A ca kavai a sang dang caw,
 Lawngnah pangpa maw ka thlia sua rua i,
          Vy  lungduno.

A caihningnah:
          “Tlangting vawting pangpa zawng tah pa he,,
Aivy Ciaci zawngtah pa hrui heka;
                 Nama le kama duisai pahrui ung khy ly,
                             Vy kha cai lungrei thui ka ing rua a.”


A caihningnah ka sakhypaw leh a canaenah lang ka ka naekaw paw cawh ka hnadi le mehthli khatah ka chi thlang my ca. Vy, cai le ning tle thaipaw cangtlung bei ce. A ca ka vai a ka sang dang ca dia maw!!!  A caithungnah hmai sa khy kha bei neh. Mobile cawh ming neh ka, ka mehkho a ciakara thlu tha. Ca a ciapaw hmu pase khy kha bei neh. Lungduno vang tah cai ka hmang thlang my ca !! Tlawngleh nakhianah su lekhei kawngpacangnah bia reihrui kaw tua pasala, zekhang tah maw ka lung a lawngtu a!! Lungdu ka lungthing he za ming tua, nama na vaitah a thialai leimei hi!! ta tah bai letei mehtui kâ ka hru leimei ningtah,  kaa  Aa ing taitah  kaa  Aa khawngpaw cawh  “ti ta i' i"  ta tah a khawng ka, khua a duidai hmang my ca. Sungkhe ka meh za pasing nehka khuasy lytei letah  ka  inghme di dawng lang taitah  nyhe sahlo  tah  “exercise no-1, exercise no-1” ta tah aa y sangpaw  tahco  a pa pahrakaw hmai tha.


Mingtua!!  Khua avavang ka mawng khua avadui ningtei, Vawvawteitei sahlo vytei tah a lawngtah hlaw sa he ka. Ning a vanai ka a va zingpaw cawh zai tei a piateipaw zuting rai le raangsaw vytei zawngtah lungtlang ngetei tah cai aa hmang tei. Khazaw a pahia longmangpaw lehei a lawngnah o cawh khaipahle tei ka, kama ka khazaw bawpaw duisai cawnah saikaw ta a cang my ca. Mâ su le hminghmaw letei ka lungchianah mehthli cawh rawng tai leimei ka taitei hi. Ka lungchung a sawnah hmaw tahco ka ngaisaw he ty leimei thlang ka, ka thinglung apahleipaw a danglypaw he mingpakheh cy lypaw co a dangsa khytu ung tlung bei he.  Ma cawh nama, ka ducaino le kawngkapacang caino he se na cang e.


Hraisia  a pa paung patho my ca ka, thingkung raangkung vytei zong aa hnaw a hring ka du du thlang he. Meh hlupui cawh Khrismass a nae ngetei na cawtah khawpui lang Khrismass chaichi co pawtah aa seipatho longmang my ca he. Kama zong ka chungkhe puimawpaw  le  Khrismas chaichi a caw hra a pawtah ka chungkhe tah nama sei thlanglo aa pa tah na cawtah khuatlawng hra neh ka. Mâ khua ka tlawngnahpaw letah co zâkheh(kakheh) tei longlong unghmai hmai nasala, hmingthahpaw le hnibanglypaw tawng longmang neh ka. Khawpui laisaw hmuichaw nge nge, hnerang paching tei teipaw a saipaw  le pichaw  ngeteipaw ming leimei thlangpaw co he cikadi a pathlo sakhypaw sahlo zong ka mehkho tah hmu he ka. Mahluikhung co, satle leihro a pazo ka ci cipaw, a pahraw pahrungpawtah a' pahlu thailypaw le tlechui lypaw co akhawthla tah a  tlakhy hrangpaw leihro aa hropaw sahlo zong ka mehkho tah a hmu my ca hra.


 Khua sy a cang thaipaw ka cang ly na cawtah khualang cawh pange kaw neh ka, motor  taitah cungthla tah, ka sahre(bag) le hming aa pakuapaw vytei zong ka la thlu khy taitah  kaa inglang pange pawtah ka pahiapawleh, Aa…!! ta tah a ka pahly nehka. Ka hming hmupaw tah co ka phe pa cakang sa khy kha be! ka meh zong pakhawng sa khy kha be! A meh leh ka meh aa tawng ning taco he a pa cathingpaw hratah ka ungpai leimei.  Ze maw a cang e??  Ze na vaitah maw ma hra hei ka ung thlang e?? Ze hringpaw cang be.  Zaitah i hning thaily tah le ka lahia vytei pacing sathlu na khaw khaw tah ka mehtui a laisatu le ka thinglung  a pahlei satu, atoning tai ka mawnghly thai khalyno, ka lungthing buino ka hmu na cawtah a cang.


Ing ka tlung cangkawleh ka ngai a si pahraw neh ka, hming ka cawpaw sahlo hmai ngesa kha lytah batui e  my ca pawtah  ka reipai longmang tha.  Batui ka e leimei ning zongtah ma laisawno(tleirawl) longtei cawh ka mehthlang letah a va lang ka, batui zong ka khe tla my pai tei. Ka lungthing cawh hnabeisuinah le thawchanah longtei tah a chithlang my ca. Ka e khy taico a pachia pahrawpai longmang nei, ka meh hme zong a kai ngetei a tah na cawtah a cangthly a, ka chungkhe cawh a ning a ang patho my ca.  Khua ka tlawng napaw letah hmingchaw lypaw kaa tua khatah aa ngesapai leimei he. A changtei a cangpaw cawh zaitah khungthing ka pia lili ly nalehtei ma zai; khuatlawngnah langtah ka ka tlung zai tei a pahraw pahrung ngetei tah ka pachiapaw kha aa lung a hing thlu my ca. Ka no duitei cawh a sung khy kha lytah ka kae lang a vawng ka,
         
“Hnai,  Ze maw na tah? Na pahraw pahrung nge dia?
 Rei kangchia nong thlang rei by ngetei tah ka ung leimei ningtah le ka chai hlai tei letah co.

 “Khua na tlawng na taitah hmingchaw  lypaw  na va pho i?? Atohe vesaw chaw lypaw tah maw napa kawng tha e??”
“Ka no, hmingchaw lypaw sangkheh tei hmai va photlang ma ne. Taico, vesaw chawlypaw a pakawng tlang hra ma ne a.  Ka vesaw sahlo cawh a se/cha lawng ngetei he, aaning tah langchaw aa pazui khui hia lia tei lui e. Ka vesaw sahlo aa cha ngetei na vaitah atoning tai mahra hei ze cangly na cungtah naa hme ka ca pakai hra he hi.”

“Ka saw, Ze lang maw na sei za ca??
“Kano, Laisaw ve a pachia nehka.”

Aning a ang nawng pai tha. “A!! Aho maw na ve za e? Ma khangtei na pahraw pahrungpaw cawh??”
(Ka hnui hmotah) “Ka no, ka ve hrangpaw a ming hni ma ne e. Atopaw tahkhei hmu neh ka, ma cawh ka ve a ka tah.
 Hmo pacu pace pawtah  ‘a ming hnily ung hmai my nasala ka lungthing tah co a hmui le sang a hnipase ngetei.’ Ka kangchia nawng  kaw na cawtah 

“Khuachai hmai a cang khy thlang hra”. Ka ta khy iaciapawleh,

 Ka sateino ta, “Vaih lu lang letei a ungpaw ka vesawno ‘Doching’ a nytei kha thly a?  Zahai vypaw letah khei  Krismas hmang pawtah a vatlung ka. Ka hni ka hni,  A paw cawh  Rev. Pasung tah he ka,  Zyphe reitah Cabu a tua taw caipaw a cang. A cabu tuapaw ming cawh  “Zyphe he Khazing caitah” tahpaw  cang ka, a rei zong a nong ngetei. A ca ciapaw letah ka lung a pahre ngeteipaw sangkheh cawh ‘Zyphe ci le phing he meh cawngtei cang he pa ka, kaa rei zong a nyhe tei.  Khazing ci na cungtah a duichawng he peh. Taico, a sangvypaw zongtah a nai vypaw minghnaw lytah Zyphe kaa cang he peh tahna cungtah lungruanah a cakai cy he peh’ tahpaw a cang. Taico, Ano cawh Lungduiang, Middle Teacher a cang.”

Ma cangkawleh cawh, Vy notei!!!  Kama letah ve pahraw ka by nadang reithai uiluipaw hmai cang be. Ka thingdawng  ‘kaduk, kaduk’ a tahna cungtah ka hnui pahru leimei thlang.

Ma lemei ningtah co, Ka no tah, “Zahai tei ka ingtlang lang a vakhiapaw; A hmui acha ngetei na vaitah le ka hmu bang lypaw ka losa na vaitah a ming ka haehripaw kha a cang thly a.” ‘Apaching  nadang co, ‘Kahnai’ ta tah y he ka, a chiatei ning taitah raang hringlang ca cawngka,  atohe tang(class)-xi (Science)  a cu leimei.  A dangthaily na cawtah a vatlung cawng ka, khrismas zong hmang apachiapai rua’.  Ka hmulynah a sy tu tha ka, a bi zong bi pase khy kha ma ne.”

Ka nawh  taco,  aa bia reipaw cawh cyky tah a nawhthlia thlang. Ka kaw leco bia hringpaw rei nacang hni kha lytah  ‘Kahnai, kahnai’  tahpaw longtei a vachu thlang my ca. Ka uikheh hmunah le a ming ka uikheh thuinah hmai canghmaimysala  a ming tah y pahraw ka by na dang le aa inglang a khia pahraw ka by nadang caw rei paipaw ung be, a tha a patha thlang. Ka caitah co hmingthahpaw longtei a cangthlang my ca. Ing chung taitah ka piathla hlaitah thlalang ka ming lemei ningtah, ka sateino ta co, “Aming cawh ‘Donapa’ tah he ka, taico a chungkhe tah ‘Kahnai’ ta tah a y.

‘Vy, ka no, ka satei le ka chungkhe naa ka se dang he aw!. Hra hei co a hlofa hia lia neh ka, khrismas angki ka ca cawh pathlu he kho tah pai leimei zong ka duthlang my ca, ka tuakhypaw le ka hrethaipaw tah a cawng tlung. Ze hmai catua pakhy ma lang ma ne hi, a pui ngetei’ ta tah kama le kama tah  bia ka ching pai leimei my ca.


          A ming cawh ‘Donapa’ a chungkhe tah ‘Kahnai’ ta tah a y. Mawnghly ngangpaw le mawnghly saipaw hming cawh cang hring hring kha be.  Kahnai cawh raang cangkangpaw letah le khawpui letah a laisuipaw le a ungpaw a cangnah bang tua tah, a hmuicha na zia le duachui nazia cawh ka reikaw tah hei reithai uilui be. Ama he 5.3 fit a sang ka, a sang he a pazopaw(V-Shape) tah tai ka, a kai tai pha.Taico, ngaihsaw a thy ky lypaw le ngaisaw a paw tu lypaw, a ngy pai nawngthlangpaw a cang.  A pi a nge na zia le a leitung a rai nadang a chathlangpaw heee satlepaw cawh reily,  macangpaw kung 60 hluipaw hmai aa lung a tling. A hmo a pung nadang cawh nge ngetei ka, a hna ung tai he a cha thlu. A hmo cawh saw cangmysala khe namai a phu ngetei a. Khepaw (boomer, center fresh) cangmysala a se ba lala pawtah khe by a chui ngetei. A hringhmang nadang le a ung nadang vytei he cawngsaw cawh reily pazu pavaw tah hmai taka aa ngenah khatah ka ngesa.


Ka lungthing  a la paei napaw le ka ngepasang paei napaw cawh a hmuicha napaw le a hringzia ningcang du achui napaw longlong canglytah a chiatei ning taitah khawhringpaw, raang hringpaw  lang a ung  paw tei  a pikhuipaw rei, kaa zyphe rei a hmang(di) ngetei pawtah a hmangkhythlangpaw  le a cuikhy thlangpaw hring hring kha a cang e. Aaning aa chungkua hring(ungnah nadang)  he cawh a mingpai tlang a cang hring hring he. Ka uikheh venah he hmai cang he sala, apakawng a nawng he ka, Ano le paw zong cawngsaw apakawng nadang le nyhe vy khatah cetla nadang le ung nadang a thai ngetei. Taico, zaihning zaithung cawh a pazo pawtah ka ve my ca he. Ka lungthing tei ‘Kahnai’ a ngenah na dang le a dunah dang he ka mehhme letah hnikhy pawtah a lang na nâ tah a sung hia lia leimei thlang neh ka. Mahratei uihning uithung lang ka ve taico ama zong tah a pangang vy longmang my ca hra.


Ningkhe paw cawh zailang chang letah  khualehchung lang a khia khui lai neh ka, a biaching thangching a cha ka, a hringzia ningcang he ngenah a' chui vy leimei thlang. A kia letah ung  le ama apakawng cawh angepachi a chuily ngetei. Taico, a mui nawngtha na cawtah aa ing lang  va thlaw neh ka,  aa ing hme letah co a bang letah tle naka, a va paming thlangpaw cawh a tawtu thlang e, ka lehpai leimei.  A bang leta tle na cungtah le hu a tangpuitah sua na cungtah a lui lang a khu nehka, ka ka huikaw ningtah a sungkhy kha ma ne.  “Kahnai,  ka…..’ bia rei a pachia nehka, reithlakhy kha lytah a luilang a khu nehka.  Kahnai ta co,
“Hnailung, Zemaw na thing a ei i?
“Ka thing e be, na kia letah ungtah nama khatah ka khiapaw kalung alawng ngetei na vai a cang e. Ka calawng ngetei. Atovy zingtah ka va khia kaw e ta tah, a bang thlaw nehka. Ka kia ta bye bye  nehka, ingchung lang a nae natai  a hringlang a hui sai khy bei neh.


Saily ngetei tah leh a kia letah ung a nawng ta ngetei hmai my nasala a ung leimei thlang thaipaw cangtlung bei neh.  Langpui letah ka sei lai leimei ningtah co ze na vaitah maw atopaw kha ka reichua thlang tu be i? ta tah kama le kama cawh a mo sachia kaw nehka. Ze sang tle kha be, y kaw thaipaw zong cangkha tlung be. Ka lungthing duitei tah co ka dunah le kawng kapacangnah he ching pahraw duh ka, ka hmokaw tah hei reichua ngang tlung be. Mahraco pacangnah ka hmang leiming ningtah school letah ka vesaw le bia a reipaw a ka thuichua nehka. Ma cawh ‘Laisaw/Satle  kawngkaapacang ngeteipaw hai letah le kaa du ngeteipaw hai letah  kawngpacangnah bia  le  dunah bia reichua ru ngetei ka, kaa du kylypaw hai letah co kaa dupaw  bia a rei chua a rai a ne tei’ aa tahpaw kha  a hmang nawng thlang thly a tahpaw ka lungthing letah a va neipai thlu my ca. Atozai cawh ze khatah khawng a cang tah ka reichua my ca ta tah lungthing pasingpaw ka pho my ca.


Ly/Buichung lang aa seipaw le office aa kepaw sahlo zong aa hianing he Ingringning   a cang na cawtah khuachung cawh a lungsy ngetei. Kama zong batui ka e khy taitah apakhawng hra a pawtah a pachia nehka,  ka pachia leimei ning zawngtah ka lung letah ‘kahnai’ lawngtei a ungthlang my ca. Apakhawng tu hra a maw?? tahpaw tu cawh pacang a nge be. Ze na vaitah?? A chang cawh a dang thlang a co a pakhawng chi a pachia bang lypaw a cang. Vy, kama parang he, Benah ing chung letah biachingtu bia a reipaw hmai nawhthlia nacang hni kha ly na tah, bia rei nadang longtei kapa cangthlang my ca.


Apakhawng kaa bang taico Benah ing hme letah ama cawh he thlang nehka, ama zong a ka piathla taitah va paming ka, ka ungnah lang a vawng ka.  Ka kia a va pha taitah “A vawng a dia pe” ka tahpawleh  “Atozai Biachingtu bia a reipaw kha a cha dang. ‘Khazingtah kaa laisaw/satle  cai he ama caitah hmang  a cha na zia le ze zawng hmingting kaa tuanapaw letah Khazing a hmesa sa longmang he peh ta tah a reipaw kha’ a cha ka ta ngetei tahpaw a rei na cungtah aa ing lang cawh kaa pange longmang. Ka pakhawng thlangtlung hra pawtah , biachingtu tei a bia reipaw cawh ka thui pasepaw ung tlang be. Ka kia letah a seipaw longlong ka lungthing letah a ungna cawtah a cang thly a.


Aa ing cawh Pastor(Reverend)  ing my cangka, apakhawng bang taitah aa hia cawngpaw ung tlungmang he ka. Thingpui zong  kaa ding khythlu taitah  maale  ing cy lang a di thlu my ca he. Zai suimehlang pakua(9) khung tha hra hmai my sala, kama duisai a di nalang pacang lytah Pavaw a zy leimeipaw cawh sethla a pawtah ka bo cawng thlang ning. Siasing na cungtah kali kali ta tah aa hnui he peh ka, Behna ing chung letei macangno a tlu hlypaw thaithi zong rei tah kaa hnui lici ningtah,  Kahnai  no le paw ta co, “Kaaning cawh kaa ca i saithlang he hi” ta tah  pa mangchaw he ka. Ka chung maru teico ka lawng hmuisui catuka ka kaw taco “aa ty cawngthlang hrabo zaikhua hmai a sy malang lypaw, kama zong ka di daihmang tha hi” tanah cungtah ka mangchaw hra he. Apakawngnah (sitting) room a lai ngeteipaw letah co kama le Kahnai longtei tah T.V ming na cungtah a pakawng peh ka. Ti ti peh ka, kaa bia reipaw  a tho hmuisui thai be. Ze na vaitah??  Ka lungthing letah a ungpaw bia rei pahraw ka by tu na cawtah a cang. Suimehlang pahraw(10) a khung  my ca. Ka reicha napaw vytei pahlawng pakhawng thlu pawtah ‘Kahnai’ ta tah  y neh ka, a va pamingpaw leh a kia lang a va nae nehka. A mehkho letah ming na cungtah le a ki pazaw hmei na cungtah,
“Kahnai, Bia ka caching dupaw ungka, catuka rairunah a tuatu ka cangpang a tahpaw duisai ka ci ngetei e.”
A hmo pakai na cungtah “Ze bia maw?? Rairunah a tlungkhui khypaw bia cawh thui by a chui ngetei leimei ningtah thui a ngering a chui cai mang dia!.”

Mahratei bia a rei ningtah co ka mehkho tah cyky mingthlang ka, a meh hme ung nadang taco,  a pahua be tahpaw cawh ka hmu nadang le ka hni nadang a cang.

Ka hu a pa ing neh ka, ka sua hly khy kaw cang kawleh “Kahnai, ka ca hmu tho ning taikhei hnabeisuinah le thawthonah tah cai va hmang longmang nehka. Ma bia reipaw hei ningting na hmui hmu ka dutei canghrasala kama lang ka zaming ningtah rei chua ngang tei ba ca neh ka. Na hai letah ka reily a co kama letah kawngpacangnah le dunah  a ungpaw tah hei zelang hmai phe pacakang sathai khaw a be.  Kahnai, ka lungthing kawngpacangnah vytei khatah na hme letah ka va khu e”

“Aaa!!! Hnailung, Na biareipaw tle thai ma ne”.

A pachai nadang pacang nacungtah ka pang cawh a nang neh ka, ka lung a parukaw na cungtah le a mehkho letah cy ky ming na cungtah,
“Kahnai,  Ningchua langtei thli a va hrangpaw tei zizaw pathai ngeteipaw a va pho paw hrata,  kama letei a ungpaw kawngpacangnah le dunah pathai ngeteipaw he na caitah ka va cahlai e”.
Pachai tlanglytah le hu a tang puitah sua na cungtah a lui lang  a za khu ka.

“Kahnai, pamingtua”. A vahuikaw cangkawleh  “Kahnai, Ka ca du na zia leh kawngkacapacang  nadang he napacang a co, ka pangcari  letah a lang thlu thlang e.” Na kawngpacangnah pathaipaw kha ka caitah na pa hlaikhy the a maw??”

A meh cawh pasing ka,  pachai kha thly a be  ka tah khy taitah, tarai cai teitah paming ka, hawngsang teitah
“Hnailung,  kama zongtah  ka ca hmu thoningtei nama hme letah  ka hmupaw hming  takhei  atoning tai ka lungthing letah bia a rei se. Kama letah  kawngpacangnah a ungpaw vytei le dunah a ungpaw vytei he atozai taitah nama tah hnuithlu la, ka lungthing kawngpacangnah he nama tah pahrang longmang my lo”
Ka lawng na zia cawh reithai bei neh.  Ka lawngnah ming sa nâpawtah aki cawh calia na cungtah sai(chuks) neh ka.  Cangthai sala khualehchung lang a vaw tah a lawng na cungtah a y sang lai zong ka dupai leimei.

“Kahnai, Na pa du hmuisui maw?”
“Aw, ka ca du  hmuisui e”
Ka caitah co la ma bia cawh a khuitui na vytah le Thangia/thlang thling na vytah a thlung vy ka, A rai hre nadang zong electric current tei kaa ki cadawng letah a ma tle tla mypaw na vytah a thaw a tlung vy.


          “Kahnai…” ta tah y neh ka, a va huipawleh hawngsang teitah le cading ngetei tah a kang le a hmo cawh ka hre na ka. A sang mui na cungtah le a mehkho ming na cungtah hawngsang teitah ka ungnah lang cawh kui neh ka. Ahmo mingtah cikadi a tla sakhypaw cawh ka hmotah ka hnang(kiss) neh ka, ama zongtah a zei ngetei tah pachai palehhra. Lungtlang ngeteitah le lungchung aa hmuthai ngeteitah kaa hnangthlangpaw pacawh aa thlawsai kha bei peh. Ma zai tei ka lawng na zia le ka lungtlang nazia kha reipase a ru caimang. Kahnai zong a lung a lawng caimang hra.


          Tlang a nawng ngeteipaw  hminghmaw a cang na cawtah le Khazing ning zong a cang na cawtah zailang da 2:30 hrawng letah hmai laisaw satle pakheh pahning hmu hrang ung thlang hra he ka. Kaaning pahning zong zizaw a seicha napaw le thingkung ningde rai letah a ho vai ngely teitah aa pakawng peh ka, kaa lung a long caimang. Kaa ungnahpaw kae tei letah zizaw tei chinghnaw a va hmupaw py le tlangsangsi le Hraisia pa zaitah  akhuih a zypaw py cawh kaaning aama lawngkhuipaw hratah he aa py cawh a rua thai ngetei ka. Kaa lungthing dunah dang le kaa rawhnah chawpaw a ching patawng pawtah caihmang peh ka. A ki ningtei ningtei tah hmei na cung tah kaa tawng nadang vytei zong rei peh ka, kaa lung a long caimang. Kahnai kae letah ung cawh cai he a seipaw a catlei caimang!! A zailang thah na vaitah bang a ca aw hmo tah inglang kaa pange my ca.


Cai lawngpaw kaa hnui ning hmaikaw tah apakawng peh ka, thinglung aa hmu patawng thai ngetei tah kaa ungpaw ta co chungkhe  le vesaw hmaikaw aa mehtling ka, kaa pakawng nadang he pa cawh mahnikhui thai ngetei he ka, thaikheh taco nuvaw aa hnuithahpaw zong na lopai aama tah pai leimei. Makhang co kaaning letah a ungpaw kawngpacangnah  le aa dunah cawh pangpa hratah kaa pa sachy longmang. Khrismass, Kungthah kaa hmangchung vytei letah zong a ho vai ia lytah cai a chaw ngeteipaw le a sung ngeteipaw hmang peh ka. Kaa lawng ngetei peh.


 Atawngkaw pawtah aa chai he peh ka, a chaikaw pawtah kaa tawngtei he peh. Kahnai zong  a cu nalang a seikaw nâpaw ninghning tei a nge my ca. Kaa bia taipaw tei hratah zailang da 2 hrawng letah zizaw pathai ngeteipaw a hrang napaw hminghmaw letah a ty thlang neh ka, tlangpa raino a sangpaw le rechai lang taitah Vahlisawngno a sangpaw sahlo nawpacung pawtah ka nawthlia leimei ningtah, ka hninglang tah uikheh tah va pacaku ka, “ Hnailung, na lung a tlang sa my ca bo, ka va tlung kaw tlamang tha paw ca maw. Atokung longlong raang hringlang ka ung a, na kia taitah se hly khaw a ma ne” ta tah  Kahnai ta co pa ta ka.


A o, rei kaw longtei he hmai kama ka caitah lungtlang na khing, a ring tah a tho be le. Pa rai tah hnang caimang zong ka by pai leimei. A ka paleh neh ka, Akhuih tei papapaw tui zai pawtah a cawngsopaw hratah ka meh cawh Kahnai pi angezia le a hmuichanah letah co cy ky mingka.  “Acang saw, Kahnai ka hringnah letah sungkheh tei na unglypaw he hmai a ru ka ta e. Kungkheh rang ka kawngpacangno na hmui hmu lytah ka ungthlangpaw he pacang ngang bing bi tei ma ne”. “Hnailung, kama zongtah kawngkacapacang na dang le nakia letah ung a nawng ka tah na zia cawh na hnithlang seh. Lungchui pawtah za ung la, kama zong lungchui ngetei tah ka unghra”. ta tah o nai ngetei tah papaleh ka.


Ka ungnah lang kui tah,  bia ka rei za cangkaw teileh a ki cadawng tah ka hmo cawh pa pamai ka, macang kaw letah co a ki lawthla tah a hmo cawh hnang neh ka, ka hnang vytei. Pawng neh ka, a mehkho ka za ming ningtah a ka paming kaw thlangpaw cawh a tawtu thlang e, a ving tah a nge be le. Ka lungthing ta co, ‘Kahnai, na se pa ki tu thlang e, nama letah cung Khazing a hmingtua thainah dang he a ki caimang e’ ta pai leimei neh ka. Cai tah kaa cung letah ry a reitha na cawtah tle thaipaw cangtlung be. Cai hmangkhing ly ngetei tah inglang cawh pa nge peh ka.


          Mawngkhua a va duika, cawngsaw hmaikaw mehkho cawh kama letah a ungpaw hratah ka hni my ca, a sung hia lia na cungtah ka kawngpacangno le ka ducaino cawh lungatlang sa ngetei tah  thlaw hia lia khy hra. Aa khungthla hlai chung vytei he cawh ming lemei thlang he neh ka, aa khuthla taitah he kama zong ing lang letah tuahrangpaw ka hnui na cawtah phe valy na cungtah ka di my cahra.

Zai lang ningtla  a vanae my ca, tlangting vawting rai letah a cinglaipaw cung pavaw vytei zongtah rianah lang   pange my ca he ka. Zai tah ding le e huitah a piateipaw pazu sahlo zongtah aa kho kaw lang aa ka ne ngetei my ca he. Mahluikhung co, Vesaw huikawng a cangpaw zong  aa lungdu ing lang pange pawtah sei longmang my ca hra he. Kama duitei sai ze lang maw phia thla neh ka, a ho maw ka ve tu a ta tah  lungthing mehthli thla na cungtah le Kahnai vang ngetei na cungtah cai ka hmang patho longmang my ca.


A bawngkhingphe a nai patlo tlopaw, Lahia hratah a hnia tah lunglawng ngetei tah cai kaa za hmang ningtei, “Lungdu nama khangtah ma khazaw lehei kawngpacangpaw le dupaw  za hnui thaikhaw a ma ne”  ta na cungtah a zabung ka, a lungthing kawngpacangnah a laihlui pai leimeipaw khatah ka hmo apa sai ningtei,  kaa lungtlang na zia vytei zong, ka mehthlang letah a lang lemei thlang diamaw.  Duhcaino, a kaw tah bia a reipaw navytah a mehkho letah le a hringzia ningcang letah ka hmupaw takhei bia a reipaw a thu vy hui e.  Ze na cawtah?? A lungthing kawngpacangnah kha kama letah a ungthlu thlang tahpaw a lang pase ngetei na cawtah a cang. Mâ ning le cai kha mawnghly a ru caimang dia maw!!! ta tah hninglang cai ka zasai leimei ningtah  ka mobile message tone cawh a va ring ka, ‘Kahnai tah a pavang nazia le ka tlungkaw pahry a by nazia  a ka kuapaw a cang hui a’ ta tah thawtho ngetei pawtah le a ngete ly ngetei pawtah h ka hawngpaw cawh. Heiha!! Company message pui a cang thlang bo.


Rai hrenahpaw letah a nawng ngetei tah leh lungtlang ngetei tah ka ungthlang ningtah   ka mobile (Nokia tourch light le Criket Games a hlopaipaw) cawh a varing ka, a ho maw a cangtu a?? ta tah ka mobile cawh ming neh ka, a lawng ngetei tah bia ka chaiteipaw  ningkheh ze uilui maw a o ka thui kha lypaw  “Masung” Kahnai a vesawno a ming va lang thlang bo. A nawngsa ngetei tah le hnuipai  na cungtah ka mobile cawh law(pick) pahraw neh ka, ka o a nai khy na cai hratah le a tawkhy na cai hratah  le hnuinawng na cung tah  ka o cawh ka pa pia my ca.

‘Hello!!’
‘Hello!! Na pabi maw?’

(Ka bithlag hmo tah)  ‘Ai, ca bi ma ne, A ho maw na cang?’
‘Te Hnailung,  Masung ka cang.’ Ningkhe hringtei a o khatah a lo bei he, a o a pachung ngetei.

Hnuipai nawng pawtah  “Masung, Ka ca bi thlang sa maw ka ca tah cakhawng kho. Na dangtei maw? Vang na chui dang ca!!”

‘Ka….dang  ka...dang. (a hnawtung ka) ..Nama zong ..….vang nachui ngetei”
Ka lungthing ka duk ka duk tahna cungtah   “ Ze maw mahraco na o a cathing thlupaw caw? A dang pace i?? Na ze maw a sa??  Ze hmingmaw a tlung??

          “Te Hnailung, Ungpaw….. (hnawtung nah cungtah  hawngsang tei ta mahra hei rei ka) “ na vesawno a danglynah  paru  ngetei ka,  atohe  si zung(dangdui ing)  letah kaa ungkhui thlang, a kia letah ung neh ka, nama naming longtei a reichua thlang e. A cavang  ngetei. Taico, na caitah cakua a ciapaw zong ka ma letah a pahlai e”.

A reikhy cangkaw letah a tang le tang lytah Masung cawh a ka ca thla pai ka, mâ mobile letah o ka thuipaw cawh lungtlang nah  o sangkheh tei hmai thui hrang ungtlang be  cawnah o longtei thui hrang a ung thlang my ca.

“Masung, Masung, Hello, Hello, Masung!!!”
“Umm…. .‘Kahnai’ a hu a chang tha”.  tahpaw a rei khy cangkaw leh a mobile cawh thuiphaw letah thla thlapaw py thui neh ka,  macang kaw letah co a chang (off) paitha. 

Saturday, 20 October 2012

Nupui leh Ngaizawng




Nupui te hi TV ang an ni a;
Ngaihzawng te erawh Mobile ang.

In a i awm in TV i en thin a;
I chhuah erawh chuan i Mobile i ak thin.

TV chua a lian in a zahawm a;
Mobile erawh a te in, ken pawh a awlsam.

Mobile chu kawng2 in a hman theih.(Ngaithlakna le Biak na). TV erawh ngaihthlak cauh.

Mahse hei erawh theihnghilh ngai suh ang che. TV'n VIRUS a nei lova Mobile erawh chuan a nei thung. Virus in i mobile a tihbuailo nan Anti-Virus tha tak nei ang che.