Thursday, 15 November 2012

MING HRINGPAW


                                                  C. Lalchhanhima

Zailang a vachu ka zehringpaw pacang lytah Atu le Tuiny lawtah sawkhapaw tah luimakangki a chaw teitah a parai ciapaw letah co Uitlung kho hratah a kho cawh rui neh ka. Thaikheh tah co 'ze maw na tua e?? Cangkarei maw na hui? Luima kangki na cing sathlupaw kha' ta tah pa haehri he ka. 'Cangbo be, mawnglang mawng tah Hraisia letah Pavaw ka bo na'pawtah se Luichaw ka dai leimei e' ta he neh ka.

Mawng dapali(4) hrawng taitah co a cakawpaw hmai pacang thuma lytah le ka hmo a ca ka riripaw le ka phekang a kaipaw vytei zawng pacang thuma lytah Acung, singri chung letah Cicang sahlo cawh sahre letah khung neh ka, Meithei na vytah hmai ka lung vy teipaw Cise cawh law neh ka. Khua a vangnawngpaw ka haw my ca.

Pavaw sahlo tah aa hmupaw a ru cai khatah ka ngesapaw ka angki a vawngpaw; Lai ka ke na letah a bang a ky chy ciapaw le a pia ngetei na vaitah a tle ka ninipaw cawh a hrei kawhui neh ka. Asiahling tlai na'pawtah phepakawng na vytah ka pachaw vypaw Khazing tuapaw ka phe letah co zehmai hro lytah khuachung ka pia thla my ca.

A cakaw ngetei na cawtah ka ki zawng a kingthlu tha. Hraisia a kung zawng cawh ke hia lia longmang neh ka, a caica kaka a raicawng cai napaw letah co pavaw sahlo zawngtah aa pa hmu khy lynah pawtah le aa pabi pase khy lynah pawtah thinghmui hratah a catlai lytei tah le a raering ngetei na cungtah ka caku patho my ca.

Ning cawh tlangkaw letah a va lang/tah my caka, macang kaw letah co pavaw tei tei hrawng letah a hmuichaw caipaw hratah ka reiteipaw 'sesisia khawngpaw' cawh "siez siez'' ta tah sang na cungtah Hraisia pa cawh a va sai patho longmang my ca. Pavaw hringpaw zawng a vachu vy longmang paw he haecawng neh ka. Ma leimei ningtah co pavaw hringpaw sahlo sang nadang hratah a sangthaipaw 'Kawrvanghe khawngpaw' cawh thingropaw dawng taitah co ka ungnah lang va ming na cungtah Phizi pavaw hratah "phiz-phiz" ta tah pasang so ka.

Hraisia dawng cawh a catlai nawngka ze maw a cang i!!? ta tah ka ka ming cawh, Kawrvanghe puino puitah Hraisia pa cawh a zai leimei my ca. Hawngsang teitah ka ungnah cawh a parai neh ka. Ma cangkaw letah co ' Kawrvanghe khawngpaw' cawh ka lu cungtei letah co a va cawng ka. Hriasia pa zai apachia leimei ningtah 'phawk' ta tah a cacanghnaw letah co ka se neh ka. A tlanahpaw ka za hmu paithlangpaw cawh ka lung a lawng nadang kha reipaipaw ung be.

Lungtlang ngetei pawtah ing lang cawh a di neh ka. Ngaihmai a si thu ma lytah batui e pahraw tah sikul lang cawh ka sei my ca. Sikul ing letah ka ungthlang ning zawng tah Hraisia letah Pavaw sahlo cawh ka mehthlang letah a va lang leimei thlang he. Mahratei cai ka zahmangtei paw vytei zawng kha atohe cawh 'ka chiatei ningtah co' ta tah reithlang lypaw co reihrang ung kha be.

Cung khazing tah ngaidang tah ma chia se la. Vesaw sahlo zawng taihei kung 50 khung lang letah co 'kaa chiatei ningtah mahraco cangka' ta tah saming sahlo hai letah reihmai my he pa sala, zakhe zakhe aa ning a vang khy khaw a be. Maning cai a vatlung taico, kaa Satle/Laisaw ningtah minghringpaw caitah bonghnag ka za cangtei. Khuatlang le Ynaningpaw caitah hmangtlang cang pawtah ka hring ka hmangtei. Zu le saw, Ganja, ruikhypaw vytei tuatah cai hmang bang bei neh ta tah reicha ngetei pawtah Saming sahlo hai letah kaa reikhy na' pawtah nama le kama kaa laisaw/satle cai he hmangthai a pachia cy he peh.

Behsing tah co 'nama na kaw cang lytah minghringpaw kaw tah ca pachaw hri my he salo" a tahpaw hratah Minghringpaw kaw letah kaa thawngpang a cha na zawng tah a thang vy khy longmang na' pawtah kaa laisai/satle cai he Khazing hninah cungtah le reingenah cungtah hmang longmang cy he peh.


Monday, 5 November 2012

VOTER ID vs FACEBOOK PROFILE

C. Lalchhanhima

Cai le ning, kung  hlupui a khung ka. A ma zawng lungthing puitling ngetei pawtah cai hmang a pachia my ca. Chungkua cawng na' pawtah le dangchung cuitei letah hui hratah cinglai khy na' pawtah sawkha rai hui a pachia my ca ka. A ca(Document) puimawpaw vytei cawh thingkawng  taitah law pakhawng ka. Ma ca puimawpaw a hui nalang letah co,  a pacang bang kha lypaw le a rawnah letah a ung bang kha lypaw cawh a meh ta hmu ka. Ama letah lungtlang na rai rai hnuikhy kha be.

            Ca puimawpaw hui cawh a lungthing letah rai rai a nae khy kha be. A pacangnah lungthing letah a tuatu Khazing mo sachianah a va nae ka. Ze na vaitah maw mahra hei ka cang thai?? Cawngsaw hringpaw mahra hei cang tlung bei he??.  ta tah a lungthing letah hming hlupui a pacang  patho my ca. Ma khangtei a lungthing a te tu cawh zehringpaw cang lytah kung pangaw(5) a khung ciapaw  letei  a Voter Id ninglathlaw a hmu na cawtah a cang.

            Khazaw a changchy pawtei a vachuipaw internet letah Facebook profile ninglathlaw a hmangteipaw taco a hmui le sang vytei  mawng sahly thly tha ka. A Voter Id ninglathlaw le A facebook Profile ninglathlaw cawh a ming pakhing khy taitah, tlaipia letah thlalang a pathle thlangpaw letah co ama le ama cawh a ming ka. Lungtlangnah na vytah lungchianah ta a te vy my ca.

            A hmui le sang, a dawngchianah, vytei zawng pacang ka, lungtlangnah hnui a ru a ta ngetei. A hmui le sang letah a lung a tlanglynah hmang pawtah  Khazing lang letah thlawchangnah hnui ka.  Haehrinah a tua patho longmang my ca.

Vy! Khazing ze na vaitah maw ka mehkho he mahrahei na patua thlang??  Ka hnaung he a pazo ka didi  thai? Paming tua, ka hmo a capipaw  le ka haw a kupaw he?  Ka phe he mingtua, ka phe citei zawng a cai caka thlu paw he? Cawngsaw hlupui mahra hei mehkho, Hnakho, hmo le phe hnui tlung bei he??  Ze na vaitah maw ma hra hei ka chiahru paei thai?? a ta khy cang kaw le. A ma letah haehrinah a dawngpaw cawh ningang a chui ta ka.

 “Na mehkho kha va law neh ka, tangka  Rs 50,000 ka ca pe a. Taico, na phekha ca taichung  neh ka, Rs 50,000 ka cabai chi a. Mahluikhung co, na haw kha tlingsathlu neh ka, na dawng cha na’ pawtah Rs 50,000 ka cabai chi vy hui a. Na du maw?? Pachai my ca la khaw??.  Ma natlang cawh a pacang a rung ngetei my ca.

Khazaw letah kaa lungtlang lynah a lo tlang be. Thaikheh hmui le sang na vaitah aa lung a tlang be. Thaikheh hnui le chia na vaitah aa lung a tlang be. Thaikhe chhungkhe khatah a railynah aa hnui na cawtah aa lung a tlang be.
Thaikheh a kawngpacang ngeteipaw khatah aa chai na cawtah he aa lung a tlang be. Thaikheh a hnuirung ngetei na cawtah le tangka aa hnui ngetei na cawtah lungtlangnah hnui paei hlui bei he.  Ze na cawtah Lungtlang lynah le Se pakilynah khazaw a cang cawtah a cang.

Kaa hmui le sang  cawh Voter Id ninglathlaw hratah hmai chiahru hmai my sala, Ama (Khazing) a hme letah co, Facebook Profile ninglathlaw na vytah hmai kaa cha vy syhly he peh. Ze na cawtah A ma a lopaw tah a ma tua na cawtah a cang.  Lungtlang lynah a hnui ngangpaw cang bei pe. Vy, Khazing ka calawng ngetei ta tah a lawngbia hlai vy ri lihe peh.