Sunday, 17 February 2013

Zyphe Sawtei Kaa Cangnah Heh a Thlaithai Beh



By Le Uh 

Kama zong khua ka rawh teipaw cawh zemaw reikaw kaa hnui? Kaa Zypherei le a hringpaw rei zemawh a lo bei he? Letlaang chung letah rei cang aa hmangpaw khatah kaa reikaw sangkheh hmai a lo bei he. Zenacawtamaw a cang Letlaang chung letah aa ungpaw Chin raang chung letah mingphing sangkheh kaa cangnah rawng taitah aa cang a tahpaw heh no le paw tei aa reipaw zakheh letah zakheh tah ka pawng. Mingphing sangkheh cawh kung 100 chung a ly taico reikaw aa maacang tah he ka, a zawpui tah cang lytah a o chua (dialect) hapaw phing tah aa maacangpaw cawh a thui khy a cang.

Example: Sweden le Norway letah mingphing sangkheh aa cang thlangpaw he cawh aa rei heh a o chua long a maacang ka, aaning le aaning cawh aa thui thlu thlang he. Zyphe zong aluicung raang letei aa ungpaw Zyphe mingphing khaco kaa o chua a lo ly hmai ung seh la, kaa reipaw kaa thui thlythly thlang he peh. Ve cawngsaw zong aa o chua aa maacang ky hmai seh lah aa thui thlu thlang he. Atoheh raang kheh letah kaa ung hmai tah kaa thokehnah aa lo cy lynah cawtah Chin cawsawng vytei kaa reikaw aa lo lypaw a cang. Lerei le kaa rei sangkheh hmai a lo beh, a kung tah kung sypui lai (Le) cawngsaw khatah kaa unghrui nana’ tah kaa reikaw cawh a thlai hlui beh ca ka, aaning cy zong a thlai cy hlui bei he. Le mingphing khatah kaa pahlawh kaa pahlinah caw paw tu he peh tah Zyphe vytei kaa o chua cawh aa maacang bia tu a cang hri.

Ma nacaw pawco u le ny vytei aluicung rei khatah aa lo lypaw rei kaa hnui, ca kaa hnui; ato Baibal kaa hnui vy. Ma cawh mingphing tling cangnah cang thlang bei maw? Kaa reikaw seisai tah male reikaw hmang le male ca sui cawng tah, ma le reikaw thai ly heh Khazing dupaw cang thly beh ka tah. Le khatah kaa lo thlang caco peh zemaw kaa unyleh kaa noleh vytei khahtah lerei tah kaa chaai thlang tu bei peh? Le khatah aa lo lypaw Zypherei thaimang’ kaa hmang? Le mingphing kaa canglynah caw tu’tah cang bei maw? Reikaw aa lo lypaw vytei tah raang kheh (Chin) letah kaa unghrui tu’ cang thlang bei maw ka tah hrah. Mapawco Salai Tuan Ling Thang tah, “Van Hram deng ah um hmanh la laimi sinak a hlo cuang lo laimi ka si.” taka, kaaning zong ze raang letah hmai ung hmai peh sehlah Zyphe kaa cangnahpaw heh a ly thai beh. Le kaa cang peh kaa tahpaw a cang caco, lerei tah kaa reipaw a cang; Tuiding kaa cang peh kaa tahpaw a cang caco, Tuiding rei tah kaa reipaw a cang. Zemaw Zypherei pui’ tah kaa rei zia? Zyphe cawngsaw kaa cangnah cawtah a cang.


Mapawco uny vytei kaa cangnah heh zawkhui paw cang beh; kaa cangnah naning’ hratah kaa Zyphe caitah cangseh, Chin caitah kaa uny phinghringpaw khatah kaa tlawnglaipaw leh kaa hrehruipaw tu a cang hri. Reikaw aa hnuipaw cawngsaw kheh mingphingtling aa cang he; aa cangnahpaw naning’ tah cawngsaw khatah hrehrui leh a kawng aa dupaw aa cang hri. Le khatah kaa lo thlang peh, Le vytei Zypherei heh cui thlang hra’ o tatah tah he peh sehlah aa du a tahpaw na rawh maw? Mapawco mehno mehpaw tah maa hni ly, phing hnui ly aa tahpaw a cang. Na mingphing le na reikaw aa cang lypaw pui kheh na mingphing a cang he; na reikaw aa cang he ca tah he seh lah unyleh naa lung aa cang a maw?

Jeremiah 13:23 "Ethiopia cawngsaw le Cakae tah aa cia a thlai khy he maw, a thlai khy naesae bei he......."
U le ny vytei Khazing tei tuapaw hming cawh Ama Khazing long tah a thlai khy; cawngsaw tah tlai khy cang beh. Ethiopia cawngsaw cawh a ving vawng ka, Khazing tei a tuapaw naning’ tei hra hetah atoning tai aa ving aa vawng paria thlang.Taico Cakae kaepui zong a cia heh Khazing tuapaw a cangnah cawtah khuahlai tei cakae kaepui cia khah atoning tai a thlai bang beh.
Taico Ethiopia cawngsaw zong tah ving thlai du hmai he seh lah a thlai khy hlui beh ca he ka, Ethiopia cangnah seisai hlui bei he. Ving-vawng’ aa du zong aa du ly zongtah a vawng ca he ka, aa ving a vawng hmo tu’ khei Khazing thangchah le mingphing cuicaling tu aa zong vy hri he. Ma taico aa mingphing kheh aa cangpaw khatah le alui mingphing khatah tu’ rai hrehrui tei, ung heh kaa rai aa cang tapaw se ba’la’ teitah aa hni.

Kaaning Zyphe zong Zyphe cangnah heh, zua thai bei ca paka, a hringpaw mingphing lang zong a thlai thai bei peh. Ze khatah kaa ung tamaw a chavy hri a tapaw heh mehhruh mehsing raw’ tah kaa rawh ceingei aa hia. Reikaw kaa hnui thlangpaw le Zyphesaw kaa cangnahpaw heh ung ly langsaang le hly langsaang kaa pachia caco peh a hly zong hly khy bei ca peh ka, mingphing hringpaw ai’sai ruapaw tu’tah kaa cang peh. Mingphing hringpaw zong aa ca aa thai, aa cawng, hlaw cabu, Baibal cabu aa hnui thlu caceh; kaa Chin caitah leTuiding, Salang, Matu etc.., khatah rai aa hrehrui cy.Khazing pehpaw reikaw rawng leco Le (lai) zong ci’ bei ca he ka, ahohmai zong ci’ bei he. Hming chahly tua zong cang beh aa reikaw aa cuicaling tu a cang hri cy’ he. Khazingpaw tah pehpaw reikaw leh cangnah aa dawkhui lypaw peh cawh Le cai zong tah sangtle hmai lah Chin cai zong tah sangtle hmai lah na Zyphe cangnah khah ly thai bei ca’ ka, na Zyphe cangnah riing cawh aa hnang leimei thlang a! Le tei aa hnui lypaw rei zong kaa hnui Example: Kawl nih aa’na an timi khi lai nih an ngeih ka theilo, Zyphe nih cun Kangchia kan ti.

Mapawco reikaw lang rai hnuitu vytei le mehny sahlo vytei meeting cang seh sangkheh kheh ma tuakhui longmang; kaa cangnah kaa reikaw sungsah leh a dawcakhai cawh alui mingphing vytei tah aa tuapaw leh aa dawkhuipaw he a cang.

Zyphe kaa cangpaw a hni hmo teitah Leraang caitah cang seh, Chin caitah cang seh naa ma hrepah cy’ paw a cang. Ma hraco Khazing hnawtlah vy peh ka, kaa Zyphe aa lawngvy thly a tapaw hnabeisuinah khatah.

No comments:

Post a Comment